(word) فایل ورد مقاله ترجمه تغییر سازمانی و مدیریت همراه با نوآوری یادگیری ترکیبی: دو مطالعه موردی

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

nx دارای 17 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي nx،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن nx :

تغییر سازمانی و مدیریت همراه با نوآوری یادگیری ترکیبی: دو مطالعه موردی

دی. رندی گریسون، نورمن دی. واگان

چکیده
این مقاله تغییر سازمانی و مدیریت همراه با نوآوری یادگیری ترکیبی را در آموزش عالی بررسی میکند. دو مطالعه موردی ذکر شده اند که اثبات میکنند تغییر سازمانی تبدیلی چطور با آموزه های ترکیبی مرتبط است و راهکارهای یادگیری بر اساس مدیریت اشتراکی متعهد تعیین می گردد که از همه سطوح سازمان استفاده میکند.
کلمات کلیدی: یادگیری ترکیبی، تغییر سازمانی، مدیریت، ایجاد هیئت علمی، انجمن تحقیقاتی

1- مقدمه
حدود یک دهه قبل گفته میشد که مدیران آموزش عالی وادار می شدند که سازمان های خود را در شرایطی قرار دهند که فرصت های ارتباط و توقعات برای تجربه های یادگیری با کیفیت بالاتر را برآورده سازند. در آن زمان، راهکارهای یادگیری ترکیبی بعنوان ابزاری برای تغییر سازمان های آموزش عالی بصورت مؤثر شناخته شدند. تحقیقات اولیه از یادگیری ترکیبی برای حضور فعال دانشجویان در تجربه های تعاونی و یادگیری بهتر کاملاً پشتیبانی می کردند. بعلاوه، تمرکز بر حضور و فعالیت با اصول و ارزش های سنتی آموزش عالی مطابقت داشت. البته اثبات شده است که اعمال راهکارهای یادگیری ترکیبی نا امید کننده هستند، با در نظر گرفتن اینکه سازمان های آموزش عالی در مقابل نوآوری مقاومت بالایی نشان میدهند. به همین دلیل، اتخاذ راهکارهای یادگیری ترکیبی تبدیلی نیازمند طرح های سازمانی، مدیریت قوی، و تعهد محکم است.
2- یادگیری ترکیبی تعریف شده
ما قبل از اینکه به چالش های مدیریتی و سازمانی اعمال راهکارهای یادگیری ترکیبی در سازمانهای آموزش عالی بپردازیم، بگذارید کمی در مورد این مسئله بحث کنیم که منظور ما از یادگیری ترکیبی چیست. تعریف مختصری که ما را راهنمایی میکند اینست که یادگیری ترکیبی “ترکیب سازمانی رو در رو و دقیق تکنولوژی ها و راهکارهای آنلاین انتخابی و تکمیلی است”. این بدین معناست که طرح های یادگیری ترکیبی توسط تکنیک های مدرک-مبنا و نیازهای سازمانی یک محتوای خاص اطلاع داده میشوند. سپس بر اساس نیازهای اساسی تجربه آموزشی مورد نظر، ابزار آنلاین و رو در روی ارتباط به شیوه ای با هم ترکیب می گردند که از مزایای نقاط قوت هر یک از آنها برخوردار می گردد. خارج از این حیطه ما ترجیح میدهیم که در مقابل آنچه که یادگیری ترکیبی را تشکیل میدهد مقاومت نکنیم. یک استراتژی ابتکاری و سازنده تر اینست که در مورد اینکه چه چیزی یادگیری ترکیبی را تشکیل میدهد گسترده تر (و نه محدودتر) فکر کنیم.
3- چالش بزرگ اینست که ماهیت سازمان های آموزش عالی و احتمالات تغییرات همراه با یادگیری ترکیبی را درک کنیم. یکی از عوامل مخالف مهم در مقابل اتخاذ تغییرات تکنولوژیکی در آموزش عالی، این بحث است که مدارک کافی برای این نوآوری وجود ندارد. با توجه به یادگیری ترکیبی، این یک موقعیت قابل دفاع نیست. حقیقت اینست که اثبات شده است که یادگیری ترکیبی برای تجربه های یادگیری رو در رو سودمند است. یادگیری ترکیبی یک آموزه قانونی و یک راهکار یادگیری است که توسط سازمان های آموزش عالی زیادی اتخاذ شده است.
با اینکه یادگیری ترکیبی برای آموزش عالیمتداول تر است، با اینحال منجر به تغییر سازمانی نشده است که تا حد زیادی تأثیر و کارایی مبادله یادگیری و آموزش را افزایش میدهد. مارشال (2011) در تحلیل تغییر و تکنولوژی در آموزش عالی، بیان میکند که علیرغم در دسترس بودن آشکار اطلاعات و تکنولوژی ارتباطات، مدارک کمی برای خود-بازتابی بحرانی وجود دارد. سازمان ها اغلب بر اتخاذ کننده های اولیه تکیه کرده اند، اما نتوانسته اند که سیستم ها و محیط هایی را فراهم سازند که منرج به اتخاذ وسیع تر ایده های موفقیت آمیز می گردد. خود-بازتابی بحرانی باید با استفاده از تجربه های دانشجویان و هیئت علمی برای قالب بندی تغییر سازمانی همراه با تکنولوژی های یادگیری آغاز گردد. از این لحاظ، عنصر کلیدی برای تغییر سازمانی، مدیریت قوی است.
4- مدیریت
مزایای آموزشی مهم یادگیری ترکیبی را میتوان توسط تعهد بدست آورد. حقیقت اینست که راهکارهای یادگیری ترکیبی که از مزایای شمول و ابزار تکنولوژیکی برخوردار هستند، موجود و در دسترس هستند. عامل کلیدی همان مدیریت اشتراکی ثابت است. البته چالش های سازمانی نیز وجود دارد که شامل سیاست، منابع، طرح های فعال و مسائل پشتیبانی هیئت های علمی می باشد. این فرآیند باید با افزایش آگاهی از مزایا و ضرورت اتخاذ راهکارهای یادگیری ترکیبی آغاز گردد. این را میتوان توسط آوردن کارشناسان معتبر به فضای آموزش آغاز کرد که بر مدیریت یادگیری ترکیبی را بصورت تئوری و عملی مسلط هستند. افزایش آگاهی را میتوان بصورت همزمان با اسناد سیاست طرح ریزی انجام داد اما باید به شیوه اشتراکی و باز انجام شوند.
بخاطر اینکه طرح ریزی سیاست و مقالات معتبر اهمیت زیادی دارند، بنابراین اینکار از طریق طرح های عملی استراتژیکی خاصی آغاز می گردد. این طرح های عملی باید دارای منابع کافی، قابل اجرا، و بادوام باشند. باید مدارکی از موفقیت های اولیه وجود داشته باشد که مدیران ارشد میتوانند از آنها برای بررسی مقاومت اجتناب ناپذیر در مقابل تغییر و حفظ نوآوری استفاده کنند. از دیدگاه اعضای هیئت علمی باید پشتیبانی توسعه سازمانی و محرک هایی موجود باشد که شامل تأیید علمی باشد. با اینکه بسیاری از پروژه های یادگیری ترکیبی بدرستی بر طراحی مجدد و پشتیبانی مسیر فردی تمرکز میکنند، با اینحال مزایای استراتژیکی قابل ملاحظه ای را میتوان توسط در نظر گرفتن راهکارهای ترکیبی برای طراحی (یا طراحی مجدد) برنامه بدست آورد.
در هسته راهکارهای یادگیری ترکیبی، توسعه های نوظهور و جدیدی در اطلاعات و تکنولوژی ارتباطات وجود دارد. همین امکانات تکنولوژیکی هستند که پتانسیل بالایی را برای یادگیری ترکیبی برای بررسی نقایص سخنرانی های بزرگی ایجاد کرده اند که در دوره آموزش عالی دانشجویان دوره لیسانس به یک قانون تبدیل شده اند. علیرغم این حقیقت، برای مدیران الزامی است که بر روی یادگیری و آموزش تمرکز داشته باشند. بعلاوه، مهم است که تکنولوژی به مانعی برای اتخاذ یادگیری ترکیبی تبدیل نمی گردد. باید پشتیبانی تکنولوژی مداوم برای هیئت علمی مهیا گردد و اطمینان حاصل گردد که آنها مجبور نیستند که فقط تکنولوژی را یاد بگیرند و مدیریت کنند. هیئت علمی باید قادر باشد که بر مزایای آموزشی طرح های یادگیری ترکیبی تمرکز کند که شامل روابط متقابل فردی بیشتر با دانشجویان است.
5- مطالعه موردی 1
ما برای کمک به درک مفاهیم مدیریت اعمال طرح های یادگیری ترکیبی در سطح استراتژیک، ابتدا بر یک پروژه 4 ساله در یک مؤسسه آموزش عالی در کانادا تمرکز میکنیم. این نوآوری سازمانی همراه با افزایش آگاهی در مورد انجمن دانشگاهی از طریق معرفی های عمومی توسط متخصصان بین المللی معتبر آغاز شد. بصورت همزمان با آن، یک هیئت توسعه آموزشی شروع به طرح ریزی یک طرح یادگیری آموزشی شد و مقالات معتبر یادگیری را با هم ترکیب کرد. این فرآیند سرعت زیادی نداشت و در سال دوم یک برنامه سرمایه گذاری بر مبنای روش شناسی طراحی اثبات شده (راهکار اشتراکی، بر مبنای مدارک، اتخاذ دقیق تکنولوژی، ارزیابی دقیق) آغاز شد. این یک برنامه رقابتی بر مبنای معیارهای واضح و نیاز به طرح های پیشنهادی بود. تأکید اصلی بر روی افزایش و توسعه حضور و فعالیت در صورت جلسات آموزش و یادگیری بود. بطور میانگین بر روی 13 پروژه در 4 سال بعدی سرمایه گذاری شد.
چالش بعدی این بود که پشتیبانی آموزشی ایجاد گردد که مربیانی را راهنمایی می کرد که تجربه کمی در مورد راهکارهای یادگیری ترکیبی و تکنولوژی که آنرا ممکن می ساخت داشتند. برای آسان سازی این فرآیند، از یک بررسی از طریق راهکار یادگیری ترکیبی (ITBL) استفاده شد. این راهکار از چهار مرحله تشکیل شده بود که از مدل بررسی عملی گریسون، آندرسون، و آرکر (2001) گرفته شده بود (شکل 1).
51- رخداد محرک
گریسون و همکارانش (2001) یک رخداد محرک را بصورت حالتی از ناهماهنگی یا احساس عدم راحتی ناشی از یک تجربه تعریف میکنند. بحث های مربوط به مربیان نشان میداد که رخداد محرک برای مشارکت در این برنامه یادگیری ترکیبی، انگیزه برای طراحی مجدد یک دوره موجود برای بهبود یادگیری دانشجویان و رضایت مربیان بود. یک ملاقات در مورد پروژه اولیه با هر یک از مربیان و معاون های آنها و همچنین نمایندگانی از مرکز یادگیری و آموزش مؤسسه، کتابخانه، و بخش تکنولوژی اطلاعات انجام شد. هدف از این ملاقات این بود که اهداف پروژه، خطوط زمانی، نقش ها و مسئولیت های افراد مشمول در پشتیبانی از فرآیند طراحی مجدد مشخص گردد. این ملاقات همچنین به شناسایی نیازهای پشتیبانی توسعه حرفه ای و شرایط مورد نیاز اعضای تیم پروژه کمک میکرد. سه سوالی که برای تحریک بحث استفاده شد بشرح زیر بود:
1- تعریف شما از یادگیری ترکیبی چیست و این مفهوم در پروژه طراحی مجدد دوره شما را چطور میتوان کاربرد پذیر کرد؟
2- مزایای طراحی مجدد دوره شما کدام است؟
3- به نظر شما بعضی از چالش هایی که شما در پروژه خود با آنها مواجه می شوید کدام هستند؟
52- کاوش
مرحله دوم مدل بررسی عملی، کاوش است که به این صورت توصیف می گردد: جستجوی توضیح و تلاش برای جهت دهی به توجه یک فرد. مرحله کاوش این برنامه یادگیری ترکیبی از یک سری فعالیت های یادگیری تجربی آنلاین و رو در رو و یکپارچه تشکیل میشد که به مربیان اجازه میداد تا در یک محیط یادگیری ترکیبی از دیدگاه دانشجو غوطه ور شوند. این فرآیند در یک دوره زمانی گسترده از زمان (حداقل 6 ماه) رخ میداد و فعالیت ها بر مبنای بازخورد از ملاقات های پروژه اولیه و در همکاری با مشارکت کنندگان هیئت علمی در برنامه ایجاد می شدند. این فعالیت های برنامه برای فراهم سازی تجربه و تخصص در این حوزه های طراحی برنامه تحصیلی، استراتژی های آموزش، و یکپارچه سازی تکنولوژی آموزشی برای مشارکت کنندگان طراحی شده بودند (شکل 2).

شکل 1- مدل بررسی عملی

53- یکپارچه سازی
مرحله سوم یکپارچه سازی بود، که نیازمند بازتاب از این مسئله بود که اطلاعات و دانش جدید کشف شده را چطور میتوان در بصورت یک مفهوم یا ایده منسجم یکپارچه سازی کرد. یک چالش معمول برای مربیان مشمول در این برنامه یادگیری ترکیبی، انتقال از کاوش به مرحله یکپارچه سازی است. بسیاری از اعضای هیئت علمی براحتی اطلاعات خود را به اشتراک می گذاشتند، بحث می کردند و در مورد مفاهیم طراحی مجدد دوره به گفتگو می پرداختد اما اغلب تلاش بیشتری برای تبدیل این ایده های جدید به عمل مورد نیاز بود. یک استراتژی مورد استفاده در این برنامه نیازمند ملاقات های نهار بصورت ماهیانه بود که مربیان می بایست بطور منظم محصولات تصنعی فرآورده مانند طرح کلی دوره خود، یا فعالیت ارزیابی را به بقیه اعضای انجمن معرفی می کردند. اینکار مربیان را وا می داشت که منابع وابسته به دوره ای را ایجاد کنند. این فرآیند “نشان دادن و بازگو کردن” همچنین به آنها اجازه میداد تا بازخورد های ارزشمندی را از همسالان خود در مورد محصولات تصنعی دریافت کنند. همچنین، فرصت هایی برای تنظیم قسمت های پروژه با دانشجویانی ایجاد می شد که میتوانستند نظرات خردمندانه ای را در مورد کاربرد پذیری و ارزش آموزشی یک منبع یا فعالیت یادگیری بیان کنند.
54- کاربرد/تصمیم گیری
تصمیم گیری در مورد مسئله یا مشکل، مرحله چهارم مدل بررسی عملی است. گریسون و آندرسون (2003) پیشنهاد میکنند که نتایج بدست آمده از این مرحله اغلب سوالات و مسائل دیگری را پیش می آورد، و دوره های بررسی جدیدی را تحریک میکند، و در نتیجه یادگیری مداوم را ترغیب میکند. مرحله کاربرد و تصمیم گیری از این برنامه یادگیری ترکیبی نیازمند اجرا و ارزیابی پروژه طراحی مجدد دوره بود. این مرحله ای است که اغلب در برنامه های توسعه حرفه ای بررسی می گردد. در بسیاری از برنامه ها، مربیان برای طراحی و توسعه پروژه های خود پشتیبانی دریافت میکنند، اما مرحله اجرا پس از تکمیل شدن برنامه رخ میدهد. بنابراین مربیان برای اجرای اولیه طراحی (یا طراحی مجدد) دوره خود تنها گذاشته میشوند، و در بسیاری از مسائل هیچ ارزیابی (یا ارزیابی کمی) برای تعیین کارایی پروژه از دیدگاه دانشجو یا از دیدگاه مربی انجام نمی شود.
برای غلبه بر این معایب، پشتیبانی برنامه یادگیری ترکیبی در سراسر این مرحله حفظ شد و مشارکت کنندگان بصورت داوطلبانه در فرآیند تحقیقت آموزش و یادگیری (SoTL) شرکت کردند. برای آسان سازی این فرآیند، بحثی در مورد راهکار SoTL در یکی از ملاقات های اولیه نهار بصورت رو در رو انجام شد. این گفتگوها نیازمند مربیانی بود که تجربه قبلی در مورد پروژه های SoTL داشتند و بنابراین میتوانستند فرآیند های مطالعه و نتایج خود را اثبات کنند. مربیان ترغیب شدند تا در فرآیند SoTL از آغاز پروژه های طراحی (مجدد) دوره های خود شرکت کنند.

شکل 2- نتایج طراحی مجدد دوره برای مشارکت کنندگان هیئت علمی

تیم های پروژه با دریافت تأیید اخلاقی سازمانی در آغاز فرآیند طراحی (مجدد) دوره قادر بودند که داده ها را به شکل تحقیق، مصاحبه، و گروه های متمرکز با دانشجویان، مربیان، و معاون های آموزش جمع آوری کنند که در تکرارهای گذشته دوره شرکت داشتند. چندین پروژه نیز قادر بودند که داده های مربوط به نمرات دانشجویان و میزان ترک تحصیل را برای مقایسه با بخش های سنتی بدست آورند. جمع آوری و تحلیل این داده ها به تیم پروژه اجازه میداد تا تصمیمات طراحی دوره آگاهانه ای بگیرند (مانند انتخاب درست و یکپارچه سازی فعالیت های رو در رو و فعالیت های یادگیری آنلاین).
یافته های ارزیابی اولیه نشان داد که هیئت علمی بیشتر از دسترسی و انعطاف پذیری بیشتر و همچنین تنوع راهکارها خوشش آمده بود. البته علیرغم پشتیبانی طراحی قابل ملاحظه ای که آنها دریافت کردند، تنها مسئله ای که از آن ناراضی بودند حجم کار افزایش یافته در آغاز کار بود. هیچکدام از این یافته ها غیر مترقبه نبودند. چیزی که بدیهی است اینست که طراحی (مجدد) دوره مهم یک مسوله بزرگ است و اینکار نیز عملی نیست که از اغلب اعضای هیئت علمی بخواهیم که بدون زمان رهاسازی و/یا منابعی مانند معاون آموزش، در این فعالیت ها شرکت کنند.
از طرف دیگر، دانشجویان گزارش دادند که مهمترین نتیجه مثبت، کمیت و کیفیت روابط متقابل با دانشجویان و مربیان بود. این هم برای دانشجویان و هم برای هیئت علمی رضایت بخش بود چون نشاندهنده هدف اصلی نوآوری یادگیری ترکیبی بود. نتایج منفی به پیش بینی های غیر واضح برای دانشجویان و حجم کار زیاد برای اعضای هیئت علمی اشاره داشت. هر دوی این مسائل احتمالاً مربوط به این حقیقت بودند که این یک راهکار خیلی متفاوت با راهکاری بود که آنها به آن عادت داشتند (یعنی سخنرانی کنش پذیر). اکنون پیش بینی میشد که دانشجویان مسئولیت بیشتری در مقابل یادگیری خود داشته باشند و در بحث های بازتابنده شرکت کنند. مسئله بعدی این بود که پیش بینی ها و مسیر واضحی تعیین گردد.
یک سال بعد، نوآوری 4 ساله متوقف شد، که بررسی بود که توسط مربیانی از هر یک از 51 پروژه یادگیری ترکیبی (در بین همه هیئت های علمی) انجام شد. یافته های این بررسی نشان داد که 95 درصد اعضای هیئت علمی این برنامه را یک برنامه سودمند دانستند؛ 89 درصد آنها طراحی دوره خود را تغییر دادند (که 63 درصد آنها تغییر اساسی ایجاد کردند)؛ 89 درصد آنها فکر میکردند که یادگیری دانشجویان افزایش یافته است؛ و 89 درصد آنها فکر می کردند که طراحی مجدد دوره تأثیر بلند مدتی بر روی موفقیت دوره دارد. این یافته ها، نتایج مطابق نوآوری های طراحی یادگیری ترکیبی دیگر را تأیید می کنند.
و در نهایت، این پروژه بدون مدیریت سازمانی و اشتراکی وی ممکن نخواهد بود. در عین حال، این نوآوری یادگیری ترکیبی موفقیت آمیز بصورت غیر منتظره با تغییرات در مدیریت ارشد مسئول آموزش و یادگیری به پایان رسید. مدیریت جدید دارای تعهد یکسانی با یادگیری ترکیبی نبود و فرصت عالی از دست رفت وقتی که نوآوری از لحاظ تغییر سازمانی به نقطه اوج خود رسید. در اینجا آگاهی و درک اصلی، مسئله حفظ مدیریت و تعهد در یک سازمان آموزش عالی است که مدیریت آن هر چند وقت یکبار تغییر می یابد. این برای تمرکز ذاتی بر تحقیقات و بی میلی هیئت علمی برای رها کردن سخنرانی، ضروری است. در واقه اعضای هیئت علمی به درستی شناسایی نمی شوند و بخاطر اتخاذ راهکارهای فعال تر برای آموزش و یادگیری پاداش نمی گیرند، وهمچنین پشتیبانی توسع حرفه ای کافی برای ترغیب آنها برای تغییر اساسی آموزش خود از آنها نمی شود. اساس این مسئله اینست که تغییر اساسی بهمدیریت اشتراکی وابسته است که میتواند آگاهی واضح، طرح های عملی خاص، شناسایی آموزش، و منابع مورد نیاز برای عملی کردن آن ارائه دهد.
6- مطالعه موردی 2
مطالعه موردی دوم یک نوآوری یادگیری ترکیبی را توصیف میکند که در یک دوره 10 ساله در یک مؤسسه آموزش عالی دیگر در کانادا رخ داده است. این برنامه در ابتدا تحت حاکمیت آموزش موسسه، یادگیری، و میز گرد تکنولوژی (TLTR) بود. TLTR تحت مدیریت وزیر آموزش بود و از دانشجویان، اعضای هیئت علمی، و نمایندگانی از مرکز آموزش و یادگیری، کتابخانه، بخش تکنولوژی اطلاعات، کتابفروشی، و رئیس اداره آموزش تشکیل میشد. این گروه مشاهده کرد که اعضای هیئت علمی از سیستم مدیریت یادگیری مؤسسه برای پشتیبانی از تعدادی از فعالیت های یادگیری آنلاین استفاده میکنند. بر اساس این روند، TLTR یک تعریف سازمانی برای ارائه ترکیبی بیان کرد:
دوره های ارائه ترکیبی، بهترین ویژگی های یادگیری و آموزش بر مبنای کلاس درس را با بهترین ویژگی های یادگیری آنلاین ترکیب میکنند تا تجربه آموزشی را افزایش دهند و انعطاف پذیری زمان بندی بیشتری به دانشجویان بدهند. یک ویژگی کلیدی دوره های ارائه ترکیبی، کاهش در کلاس های زمان بندی شده یا زمان آزمایشگاه است که معمولاً بین 25 تا 50 درصد است.
بنابراین سرمایه گذاری از سوی وزارت آموزش و پرورش تضمین شد تا به این مرکز آموزش و یادگیری کمک کند تا در طراحی مجدد یکی از دوره های خود برای ارائه ترکیبی هر سال از 10 نفر از اعضای هیئت علمی پشتیبانی کنند. هر کدام از اعضای هیئت علمی بر یک اساس فردی توسط یک طراح سازمانی مورد پشتیبانی قرار می گرفت. بازخورد ارزیابی دریافت شده از دانشجویان و اعضای هیئت علمی پس از اجرای دوره های طراحی شده مجدد با هم ترکیب شدند. دانشجویان بیان کردند که این دوره های ترکیبی انعطاف پذیری بیشتری به آنها می داد اما آنها پیش بینی می کردند که زمان کلاس های کمتر، با کار کمتر برابر است و از اینکه واقعیت خلاف این بود ناراحت شدند. اعضای هیئت علمی بیان کردند که دوره های ترکیبی فرصت های زیادی را برای افزایش ارتباط با دانشجویان به آنها می داد اما آنها در سیستم مدیریت یادگیری با تعدادی مشکلات فنی روبرو شدند. همچنین، نگرانی اصلی که TLTR در مورد این راهکار برای طراحی مجدد دوره داشت، عدم ثبات آن بود. اعضای هیئت علمی شامل در برنامه فقط یک کمک هزینه اولیه دریافت کردند و تعداد کمی از آنها دوره طراحی شده مجدد خود را به شیوه ترکیبی ارائه دادند، وقتی که برنامه خود را به پایان رساندن و مشکلات مربوط به حجم کار و عدم پشتیبانی مداوم را بیان کردند.
بر اساس این نتایج، نوآوری یادگیری ترکیبی اساساً تغییر یافته بود. عنصر کلیدی اول این بود که از لحاظ استراتژیکی بر طراحی مجدد ثبت نام در دوره های سال اول برای یادگیری ترکیبی تمرکز گردد، نه اینکه تمرکز اصلی فقط بر انتخاب یک سری تصادفی از دوره ها بر مبنای علایق هیئت علمی باشد. مؤلفه دوم این بود که از یک انجمن یادگیری هیئت علمی بجای یک راهکار عضو هیئت علمی منفرد برای فرآیند طراحی مجدد استفاده شود. و عنصر سوم این بود که برنامه بطور واضح با طرح علمی مؤسسه مرتبط گردد، که بر موفقیت دانشجو و شرکت در برنامه های مطالعات دانشجویان دوره لیسانس تمرکز دارد.
اعضای هیئت علمی، مدیریت، و اداره سازمانی برای برنامه ریزی و تحلیل سازمانی، از طریق بحث با دانشجویان 7 دوره را برای طراحی مجدد انتخاب کردند. اینها همگی دوره های ثبت نام سال اول بودند و نشاندهنده هر 6 هیئت علمی در مؤسسه (هنر، تجارت، ارتباطات، علوم آموزش عمومی، مطالعات بهداشت و جامعه، علوم) بودند. چارچوب انجمن تحقیقاتی (CoI) گریسون، آندرسون و آرکر (2000) توسط مرکز یادگیری و آموزش برای پشتیبانی از اعضای هیئت علمی مشارکت کننده در طراحی مجدد 7 دوره استفاده شد. وقتی که این چارچوب برای انجمن یادگیری هیئت علمی اعمال شد، تمرکز حضور شناختی به یک فرآیند تحقیقاتی در تکنیک آموزش یک فرد تبدیل شد. توانایی انجمن برای پشتیبانی و حفظ این تحقیقات، حضور اجتماعی را شکل میدهد. و فرصت های موجود برای یادگیری ترکیبی در قالب حضور آموزشی قرار داده میشود. شکل و جدول در ادامه مقاله نشان میدهند که چارچوب CoI چطور برای این انجمن یادگیری هیئت علمی اعمال شد (شکل 3 و جدول 1).
برای ارزیابی سطوح حضور و فعالیت دانشجویان، مؤسسه بصورت سالیانه بررسی های ملی مشارکت دانشجویان (NSSE) را برای دانشجویان سال اول و دانشجویان سال آخر انجام میدهد. NSSE مشارکت دانشجویان را بصورت مقدار زمان و تلاشی تعریف میکند که دانشجویان به مطالعات علمی خود اختصاص میدهند و منجر به تجربه ها و نتایجی می گردد که موفقیت دانشجو را شکل میدهد، همچنین شیوه هایی که سازمان منابع را اختصاص میدهد و فرصت های یادگیری و خدمات را برای ترغیب دانشجویان برای مشارکت در این فعالیت ها و سود بردن از آنها سازماندهی میکند. 5 دسته از تکنیک های آموزشی مؤثر بر مبنای یک تحلیل متا از مقالات مربوط به مشارکت دانشجویان در آموزش عالی شناسایی شده است. این معیارها بشرح زیر می باشند:
1- یادگیری فعال و اشتراکی
2- روابط متقابل دانشجویان با اعضای هیئت علمی
3- سطح مسائل علمی
4- غنی سازی تجربه های آموزشی ، و
5- محیط آموزشی پشتیبان

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
از حضور شما عزیزان در سایت بسیار خوشحالیم و آرزو داریم محصولات ما رضایت شما را فراهم آورد
اینک شما با جستجوی nx وارد صفحه فروش فایل دانلودی nx شده اید.
توضیحات کامل و اطلاع از ریز مطالب این فایل با کلیک روی دکمه ی ادامه ی مطلب

nx

دانلود این فایل

(word) فایل ورد مقاله شیوه و روش تبلیغی پیامبر

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

nx دارای 45 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه nx

بخش اول : مرحله‏بندى تبلیغ وبهره‏بردارى از فرصت‏ها و موقعیت‏ها
فصل اول: زمان‏بندى مراحل مختلف دعوت
1دعوت مخفى و انفرادى
2 مرحله انذار عشیره با نزول آیه أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الأَقْرَبِینَ
3 مرحله دعوت آشکار و همگانى
فصل دوم: شروع دعوت از خانواده و نزدیکان
فصل سوم: گسترش دعوت بر اساس شرایط
فصل چهارم: بر پا نمودن پایگاه‏هاى تبلیغى
فصل پنجم: هجرت
فصل ششم: اخذ بیعت از یاران
بخش دوم : مدارا و نرمش در برخورد و معاشرت
فصل اول:پاسخ آرام به شبهه‏ها و تهمت‏ها
فصل دوم: مرونت و آسان‏گیرى در مسایل شخصى
فصل سوم:ارتباط صمیمى با همگان
فصل چهارم: تحمل ایذاى مشرکان و حتى مسلمانان
بخش سوم: ابراز محبت و جلب اعتماد
فصل اول: اعطاى بخشش و هدیه به افراد و قبایل
فصل دوم: خوش‏بینى به مؤمنان
فصل سوم: عفو و گذشت زاید الوصف
فصل چهارم: مشورت با مؤمنان
فصل پنجم: ترویج فرهنگ اخوت
فصل ششم: مواسات و کمک به هر نحو ممکن
بخش چهارم: هماهنگى با مخاطبان در معیشت
فصل اول: ساده زیستى
فصل دوم: پرهیز از تکلّف و تشریفات
بخش پنجم: ادب و احترام وافر دربرابر مردم
فصل اول: احترام به کودکان
فصل اول: احترام به همه اقشار و طبقات
پی نوشت ها
منابع وماخذ

بخشی از منابع و مراجع پروژه nx

سیری در سیره نبوی از شهید مرتضی مطهری
سیره رسول الله از عباس زریاب
فروغ ابدیت از آیت الله جعفرسبحانی
سیره صحیح پیامبر بزرگ اسلام از جعفر مرتضی عاملی
تفسیره نمونه از ناصر مکارم شیرازی
سنن النبی از محمد حسین طباطبایی

مرحله‏بندى تبلیغ وبهره‏بردارى از فرصت‏ها و موقعیت‏ها

زمان‏بندى مراحل مختلف دعوت

مهم‏ترین شیوه در این محور، تعیین زمان دقیق فعالیت‏هاى تبلیغى بر اساس محاسبه شرایط و امکانات موجود است. پیامبر(ص) با الهام از آیات الهى، تبلیغ بى وقفه دین را باترتیب زمانى منطقى آغاز نمود و استمرار بخشید. در مورد مراحل اصلى دعوت پیامبر، میان سیره‏نویسان اندکى اختلاف نظر وجود دارد؛ گروهى مثل طبرى و ابن هشام همان دومرحله مشهور دعوت نهانى و آشکار مکه را مطرح مى‏کنند و گروهى نظیر یعقوبى به سه‏مرحله معتقدند؛ یعنى مرحله انذار خویشاوندان را پیش از دعوت علنى، مرحله‏اى جدا دانسته‏اند(1)، که با توجه به نزول دو آیه جداگانه در باب دعوت عشیره و دعوت همگانى و اقدام مجزاى رسول‏خدا(ص) براى هر یک، نظریه دوم صحیح‏تر به نظر مى‏رسد. بنابراین مراحل اصلى دعوت پیامبر به‏ویژه در مکه عبارتند از

1دعوت مخفى و انفرادى

فراخواندن یکایک افراد مستعد و اسلام آوردن عده‏اى از اصحاب، پس از نزول آیه <قم فانذر» که بنا به روایتى که در طبقات ابن سعد ذکرشده، این دعوت سه سال طول کشیده است.(2) از امام صادق(ع) نقل شده که فرمود:پس از نزول وحى، رسول‏خدا(ص) سیزده سال در مکه بماند که سه سال آن با دعوت محتاطانه و پنهانى گذشت و او آشکارا تبلیغ نمى‏کرد تا آن که خداوند فرمان علنى دعوت را فرمود پس پیامبر دعوت خود آشکارا ادامه داد.(3)نیز به روایت طبرى، حضرت رسول از ابتداى نبوت تا سه سال به طور نهانى دعوت مى‏کرده است، تا آن که مأمور به اظهار دعوت شد و آیه <فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ المُشْرِکِینَ»(4) و آیه <وَأَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الأَقْرَبِینَ»(5) فرود آمدند.(6) درباره فلسفه این شیوه تبلیغى، نویسنده فروغ ابدیت مى‏نویسد

افراد پخته و عاقل و دانا، همواره در راه نیل به مقاصد خود از همین طریق وارد مى‏شدند و رهبر عالى قدر اسلام از همین اصل مسلم استفاده نمود و سه سال تمام، بدون شتابزدگى در تبلیغ آیین خود مى‏کوشید و هر کس را که از نظر فکر و استعداد، شایسته و آماده مى‏دید، کیش خود را به او عرضه مى‏داشت; در ظرف این سه سال ابداً دست به دعوت عمومى نزد و فقط با افراد، تماس‏هاى خصوصى برقرار مى‏کرد.(7)از جمله نتایج اتخاذ این شیوه این بود که <سران قریش، در این سه سال، کوچک‏ترین جسارتى به پیامبر نمى‏کردند و همواره ادب و احترام او را نگاه مى‏داشتند و او نیز ظرف این مدت از بتان و خدایان آنها آشکارا انتقاد نمى‏کرد.»(8)

2مرحله انذار عشیره با نزول آیه أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الأَقْرَبِینَ

در این مرحله که میان مرحله دعوت مخفى آشکار واقع گردید و مدت آن کوتاه‏تر از دو مرحله دیگر بود، پیامبر(ص) سعى در تشکیل نخستین صف ایمانى و خط دفاعى در مقابل دشمنى‏هاى روزافزون مشرکان لجوج داشت. در این مرحله، پیامبر با یارى جستن از تعلقات قبیله‏اى خویشانش، سعى در جلب حمایت آنان نمود. هرچند اتخاذ این شیوه در باره خویشاوندان پیامبر توفیق کامل نیافت و تنها دو عضو از آنان به او گرویدند (خدیجه و على)، اما این از اهمیت این شیوه نمى‏کاهد، به‏ویژه این که در دعوت پیامبران دیگر نیز به کار رفته و موفقیت آمیز بوده است. به‏هرحال تلاشى براى تشکیل هسته مرکزى دعوت با حضور گروهى است که علاوه بر قرابت ایمانى، تعلق نسبى و خونى نیز با صاحب دعوت دارند

3مرحله دعوت آشکار و همگانى

با نزول آیه <فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ المُشْرِکِینَ * إِنّا کَفَیْناکَ المُسْتَهْزِئِینَ»(9)، فرمان دعوت آشکار و تبلیغ علنى به پیامبر رسید و پیامبر و نو مسلمانان مرحله جدى‏ترى از دعوت را آغاز کردند که قهراً مستلزم درگیرى‏ها و موضعگیرى‏هاى خصمانه از سوى جامعه بت‏پرست مکه بود، اما آوازه اسلام و قدرت مسلمانان به حدى رسیده بود که بتوانند على رغم تهدیدها و شکنجه‏ها، نداى توحید را حداقل به گوش تمام اعضاى جامعه خود برسانند. <علامه جعفر مرتضى» در این باره مى‏نویسد:پس از آن که پیامبر(ص)، بستگان نزدیک خود را انذار کرد و پس از انتشار قضیه نبوت در مکه که قریش، جدى بودن آن را درک کرد و حمله‏هاى خود را علیه آن شروع کرد، خداوند به پیامبر فرمان داد تا دعوت خویش را علنى سازد و حتى از قریش بخواهد که تسلیم پروردگارشان شوند و اسلام را بپذیرند; پس آیه فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ نازل گردید.(10)وى ادامه مى‏دهد:پس از گذشت سه سال نخست بعثت، مرحله جدید و مهم و دشوارترى که مرحله علنى‏شدن دعوت به خداى تعالى است فرا رسید. این مرحله ابتدا از یک محیط نسبتاً کوچک آغاز شد.(11)در خصوص چگونگى آغاز دعوت علنى و همگانى، روایات متفاوتى نقل شده است که مکان و کیفیت آن را با اختلاف بیان مى‏کند و ما به نقل دو روایت بسنده مى‏کنیم؛ در تفسیر الدر المنثور آمده است:پیامبر بر بالاى کوه صفا ایستاد و قریش را ندا داد. چون اجتماع نمودند چنین فرمود: اگر به شما خبر دهم که گروهى در پایین کوه بر ضد شما جمع شده‏اند آیا مرا تصدیق مى‏کنید؟ گفتند: آرى، تو پیش ما متهم نیستى و ماهرگز از تو دروغى نشنیده‏ایم. فرمود: پس شما را به عذاب دردناک هشدار مى‏دهم; ابولهب برخاست و بانگ بر او زد و گفت: همین امروز بمیرى! آیا براى این امر مردم را گرد آورده‏اى؟! مردم از اطراف او پراکنده شدند و خداى تعالى این آیه را نازل فرمود: <تَبَّتْ یَدا أبِى لَهَبٍ وَ تَبَّ.»(12)مطابق روایت فوق، حضرت دعوت علنى را با یک زمینه‏سازى و اخذ اقرار قبلى بر قبول انذار و سپس با یک انذار صریح شروع کرده که درس آموز مبلّغان است. مؤلف نورالثقلین نیز مى‏نویسد:آن حضرت بر بالاى سنگى ایستاد و فرمود: اى گروه قریش! اى خلق عرب! شما را به لااله الا الله و رسالت خویش دعوت مى‏کنم و به شما فرمان مى‏دهم که بت‏ها و شریک‏ها را رهاسازید و دعوت مرا اجابت نمایید تا مالک تمام عرب شوید و عجم به دین شما درآید و در بهشت از سلاطین گردید. مردم او را مورد استهزا قرار دادند و گفتند: پسر عبدالله دچار جن شده اما به خاطر موقعیت ابوطالب اقدامى علیه او نکردند.(13)بر پایه این روایت، آغاز دعوت همگانى پیامبر بر محور بشارت دادن به نعمت‏هاى دنیوى واخروى استوار بوده است

 شروع دعوت از خانواده و نزدیکان

در میان همه مردم، بستگان هر مبلّغ پیش از دیگران با پیام دعوت آشنا مى‏شوند. قرابت قومى نیز باعث نزدیکى افکار مى‏شود. پس امکان اقناع آنان بیش از دیگران وجود دارد. به‏علاوه آن که، قرآن مسؤولیت هدایت، ارشاد و کمک به خانواده را لازم‏تر از هدایت و یارى دیگران مى‏شمرد؛ <قُواْ أنْفُسَکُمْ وَ أهْلِیکُمْ نارَاً.»(14)از این روست که نخستین مؤمن به رسالت پیامبر(ص) همسر او خدیجه است و دومین، پسر عم و دست پرورده دامان نبى، على بن ابى‏طالب، که مسلماً این قرابت و خویشى، هرگز از ارزش و عمق ایمان آن دو نمى‏کاهد. این شیوه ضمن آن که چتر حمایتى نسبتاً کارسازى را براى پیامبر فراهم مى‏کند، پاسخگوى برخى از شبهه‏ها و انتقادهاى محتمل نیز است.پس از افراد خانواده و بستگان نزدیک، نوبت به بستگان و خویشان دورتر مى‏رسد که پیامبر در مرحله انذار عشیره به دعوت آنها پرداخت و براى اقناع آنان، تلاشى وسیع صورت داد. عباس زریاب در این باره مى‏نویسد

بنابر آنچه از مجموع روایات مختلف برمى‏آید، حضرت، بزرگان قریش را دعوت کرد و از رسالت خود با ایشان سخن گفت و گویا گرچه هیچ‏کدام این دعوت را نپذیرفتند، اما سخنى درشت نیز به او نگفتند، جز ابولهب عمّ پیغمبر که خطاب به بنى‏هاشم گفت: اى‏پسران عبدالمطلب ! این زشت است، پیش از آن که دیگران جلو او را بگیرند، شما جلوش را بگیرید. زیرا اگر در آن وقت که دیگران بخواهند او را بگیرند، شما او را تسلیم‏کنید، تن به خوارى داده‏اید، و اگر بخواهید از او پشتیبانى کنید کشته مى‏شوید. ابوطالب گفت: به خدا تا زنده هستیم از او پشتیبانى خواهیم کرد.(15)

 گسترش دعوت بر اساس شرایط

این جنبه از بطن دو شیوه گذشته استنباط و استخراج مى‏شود، بدین ترتیب که انتقال از یک‏مرحله و ورود به مرحله دیگر، همواره در تبلیغ حکیمانه نبوى بر پایه دلایلى بوده است که مى‏توان ازجمله، به تغییر شرایط، شدت و ضعف دشمنى و عناد مشرکان و یا وضعیت خانوادگى و پشتوانه حقوقى رسول‏خدا اشاره کرد. مبلّغ حکیم وظیفه دارد ضمن حفظ روحیه پشتکار و تلاش بى‏وقفه و پى‏گیرى اهداف مقطعى نگاه اصلى را متوجه هدف نهایى گرداند و این مهم مستلزم اتخاذ شیوه‏هاى انعطاف‏پذیر و قابل تغییر در مسیر دعوت است.پیامبر بزرگ اسلام، بر این اساس در هر مقطع با در پیش گرفتن شیوه‏هاى جدید، موجبات گسترش دعوت را فراهم مى‏آورد؛ آن‏گاه که به هیچ روى امکان تبلیغ دین نبود، تنها با رفتار موحدانه خود و عبادت حنیفانه و عدم احترام بت‏ها و التزام به فضایل اخلاقى به تبلیغ عملى مى‏پرداخت و آن زمان که ابلاغ دین به تک تک افراد میسر شد، به این کار آغاز کرد، اما اظهار دین میسر نبود. در مقطع بعد، توانست برخى از مظاهر مسلمانى از جمله طواف و نماز به شیوه مخصوص را در کنار کعبه به نمایش بگذارد. در کتاب سیره رسول الله آمده است:پس از اسلام آوردن عمر بن الخطاب، مسلمانان جرأت یافتند و تکبیرگویان از خانه <ارقم بن ابى الارقم» بیرون آمدند و به طواف کعبه رفتند.(16)آن‏گاه که به حمایت حقوقى ابوطالب و حمایت مالى خدیجه پشتگرم بود به نیکى از آن بهره برد و چون آنها را از دست داد نوعى هجرت را براى حفظ انجمن نومسلمانان مقرر کرد وبه شِعب پناه آورد که چنان که تاریخ مى‏گوید، استقامت مسلمانان در محاصره اقتصادى شعب ابى‏طالب تا حدودى مشرکان را تحت تأثیر قرار داد. زمانى نیز که خطر همه جانبه، مسلمین را تهدید مى‏کرد و ناچار شد راه گریزى به بیرون از قلمرو مشرکان بیابد، عده‏اى از آنان را به حبشه فرستاد. این اقدام موفق، شناخت کامل پیامبر را از اوضاع پیرامون خود نشان‏مى‏دهد.نمونه دیگر را در تغییر سیاست تبلیغى پیامبر پس از انذار عشیره مى‏بینیم؛آن حضرت که در ابتدا مأمور بود به خویشان نزدیک وعشیره اقربین خود یعنى خاندان‏هاى قریش هشدار و انذار دهد، چون سرسختى ایشان را دربرابر اسلام و پافشارى ایشان را بر کفر و ضلال دید و مرگ ابوطالب، بزرگ‏ترین حامى خود را ازدست داد، به فکر تبلیغ طوایف و قبایل دیگر عرب افتاد و از نزدیک‏ترین قبیله نیرومند و ثروتمند عرب یعنى ثقیف آغاز کرد.(17)پس از نومیدى از ایمان مردم مکه و طایف، در شیوه تبلیغى خود تجدید نظر نمود و درصدد بسط دعوت در سرتاسر عربستان و خروج از بن بست محدوده قبایل قریش برآمد. اما این کار نیز به خاطر هم پیمانى‏هاى متعدد آنها با قریش و بى یاور بودن رسول‏خدا(ص)، اقدامى خطرناک به شمار مى‏رفت. از این رو پیامبر تصمیم گرفت در موسم حج به قبایل مختلف مراجعه کند تا در پناه بنى‏هاشم و بقیه تازه مسلمانان، تبلیغ مؤثرترى انجام دهد

بر پا نمودن پایگاه‏هاى تبلیغى

برپایى محل یا مراکزى براى تبلیغ، موجب تمرکز بخشیدن به کار دعوت مى‏شود و از فعالیت‏هاى پراکنده و بى نتیجه جلوگیرى مى‏کند. در دعوت رسول‏خدا(ص)، پایگاه‏هاى پرجاذبه‏اى براى سازماندهى و هدایت مردم در نظر گرفته شده است. در ابتداى دعوت پنهانى، مشهور است که خانه <ارقم بن ابى الارقم» نخستین پایگاه دعوت پیامبر اسلام بوده و مسلمانان نخستین، آیین اسلام و آموزش‏هاى قرآنى را در آن‏جا فرا گرفته‏اند؛پس از آن که ارقم اسلام آورد و به قول خودش، هفتمین نفرى بود که ایمان آورده بود، خانه خود را در اختیار حضرت رسول و یارانش قرار داد و عده زیادى در این خانه اسلام آوردند و حتى اسلام اشخاص در آن، نوعى تاریخ گذارى هم شد; این خانه در دامنه کوه صفا قرار داشت و به همین جهت، دارالاسلام خوانده شد.(18)پس از آن که دعوت پیامبر علنى گردید، مسلمانان تا آن‏جا که مى‏توانستند از پایگاه تبلیغى عمومى مسجدالحرام براى فعالیت‏هاى ارشادى بهره جستند، مسلماً طواف و نماز و عبادات دیگر مسلمانان در مسجدالحرام با شیوه خاص اسلامى، مى‏توانست بیش از هر مکان دیگر به تأثیرگذارى دعوت یارى رساند.در بدو ورود پیامبر به مدینه، مسجد قبا برپا گردید و مرکز دعوت نبوى قرار داده شد، تا آن که مسجد مدینه به عنوان مهم‏ترین مقر دعوت، به دست با کفایت پیامبر و یاران ساخته شد و منشأ بزرگ‏ترین تحولات دینى، سیاسى، اجتماعى و علمى و حتى نظامى در جهان گردید. نکته اساسى در کیفیت و دامنه بهره‏بردارى پیامبر از این پایگاه تبلیغى است؛ مرکز نشر احکام‏الهى، قضاوت و داورى، جایگاه وعظ و ارشاد و تعلیم و تحقیق، پایگاه آمادگى رزمى و توجیه سیاسى، محل تصمیم‏گیرى و شورا، مصلاى جماعت و محل عبادت و اعتکاف درهمه اوقات و سرانجام پناه هر بى پناه. اینها ازجمله کارکردهاى مسجد در زمان رسول‏خدا(ص) بود

هجرت

از جمله اقدامات حضرت رسول(ص) که مصداق بارز ابتکار عمل و انعطاف‏پذیرى در اتخاذ شیوه و استفاده از فرصت‏هاست، موضوع هجرت مى‏باشد. پیامبر، با ابتکار هجرت، به همه مبلّغان آموزش داد که چگونه از شرایط فشار و اختناق، راهى به چشم‏اندازهاى دعوت آزادانه بگشایند، نه آن که با ماندن در محیط فشار، راضى به رکود دعوت شوند.زمانى که همه عرصه‏ها بر پیغمبر تنگ شد و خود را بدون پشتوانه احساس کرد و دندان‏هاى اشراف قریش را تیزتر دید، با روشن بینى و مطالعه دقیق شرایط مکه و مناطق مجاور، چگونگى اجراى این شیوه را با احتیاط سنجید و در نهایت گروه نخست مهاجران را به حبشه فرستاد و پس از وفات خدیجه و ابوطالب، خود، سفرى هجرت‏وار به طایف کرد و از آن نتیجه‏اى نگرفت و حتى با دشوارى (با جوار یکى از مشرکان) به مکه بازگشت.حضرت مى‏خواست یاران او مدتى از آزار و استهزا و تعقیب قریش در امان باشند، تا شاید زمانى فرا برسد که عده مسلمانان بیشتر و براى اسلام و تبلیغ آن محیط امن ترى به‏وجود آید.(19)بر این اساس دو علت براى مهاجرت وجود داشته؛ یکى در امان بودن از خطر و دوم، امکان تبلیغ بیشتر. امّا برخى علت اصلى هجرت را عمدتاً دریافتن پایگاه جدیدى براى دعوت خلاصه کرده‏اند

هجرت پیامبر به مدینه، پس از زمینه‏سازى و آمادگى کامل و دقیق و در شرایطى بسیار حساس و تعیین کننده صورت گرفت، موقعیتى که هجرت را یکى از مراحل خط سیر دعوت الهى اسلام قرار داد. چه، عکس العمل ها و اقدامات قریش در مکه، عملاً به رکود نسبى دعوت اسلامى انجامیده بود، هرچند افرادى، پیوسته وارد اسلام مى‏شدند.(20)سید قطب بر این عامل بسیار تأکید دارد که ادامه مى‏دهد

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
با سلام،محصول دانلودی nx آماده ارائه به پژوهندگان عزیز میباشد.با کلیک روی دکمه ادامه مطلب به صفحه توضیحات کامل nx و بررسی کامل هدایت میشوید
nx

دانلود این فایل

(word) فایل ورد بررسی محتوای کتاب های هنر از دیدگاه معلمین هنر

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

nx دارای 40 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

فهرست جداول

1 – مشخصات دبیران هنر 32
2 – میزان فعالیت های خارج از مدرسه دبیران هنر33
3 – اهمیت ضرورت داشتن كتاب هنر برای دانش آموزان 33
4 – میزان اختصاص ساعت تدریس هنر در مدارس 34
5 – آموزش بخشهای مختلف كتاب هنر توسط معلمین هنر 35
6 – روشهای تدریس كتاب هنر 36
7 – میزان علاقمندی دانش آموزان به فعالیت های هنری 37
8 – میزان تأثیر كتاب روش تدریس دربهبودجریان‌تدریس هنر 38
9 – میزان دسترسی دانش آموزان به ابزار و وسایل مورد نظر 38
10 – موجودی كتابهای هنری دركتابخانه ها 39
11 – مشكلات موجود درامر تدریس درس هنر 40
12 – تقدّم آموزش خط نستعلیق با قلم ریز قبل از آموزش با قلم 41
13 – تألیف كتب هنر بر اساس جنسیت 41
14 – گنجانیدن مسائل اقلیمی و هنرهای بومی درتألیف كتب هنر 43
15 – ضرورت تشكیل كلاسهای ضمن خدمت 44
16 – نظرات و پیشنهادات راجع به كتب هنر 45

فهرست مطالب

فصل اول ـ كلیات
مقدمه1
بیان مسئله 4
اهداف تحقیق 6
اهمیت و ضرورت تحقیق 7
سوالات تحقیق 10
متغیرها و تعریف عملیاتی آنها 11
فصل دوم ـ مبانی نظری تحقیق
ادبیات تحقیق 16
پیشینه تحقیق 25
فصل سوم – روش تحقیق
نوع تحقیق 29
جامعه آماری . حجم نمونه و روش نمونه گیری 29
ابزار تحقیق 29
روش تجزیه و تحلیل داده ها 30
فصل چهارم ـ تجزیه و تحلیل داده ها
تجزیه و تحلیل داده ها 32
فصل پنجم ـ بررسی یافته های تحقیق
نتیجه گیری 48
محدودیت ها 50
پیشنهادات 51
فصل ششم ـ خلاصه تحقیق
خلاصه تحقیق 53
منابع و مآخذ
فهرست منابع 57
ضمائم
پرسشنامه 59

چكیده
این تحقیق در سال 1381 با عنوان « بررسی محتوای كتابهای هنر از دیدگاه معلمین هنر » انجام شده است در این تحقیق سوالات زیر مد نظر بوده است .
1ـ آیا اكثریت معلمین هنر قادر به تدریس محتوای كتب درسی هنر
می باشند .
2ـ آیا بی اهمیت بودن درس هنر در مدارس سبب بی تأثیر شدن این درس در روند رشد خلاقیت های هنری و علمی دانش آموزان شده است . جامعه آماری این تحقیق را معلمین هنر مدارس راهنمایی آموزش و پرورش ناحیه 1 و 3 كرج تشكیل می دهند كه تعداد آنها 120 نفر می باشد و تعداد 80 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شده اند .
اطلاعات مورد نیاز در این تحقیق بوسیله پرسشنامه جمع آوری گردیده و با استفاده از روش آمار توصیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است .
نتایج بدست آمده از این تحقیق بیانگر آن است كه در تألیف كتب هنر باید به بهره گیری از نظریات روانشناسان مسائل تربیتی كودكان و نوجوانان، استادان و نخبگان هنری ، معلمان با تجربه درامر آموزش هنر و خود دانش آموزان همت گماشت .
در رفع كمبود معلم متخصص و مجرب كوشید و مباحث كتاب به صورت مستقیم به دانش آموزان دیكته نشود تا قوه خلاقیت دانش آموزان پرورش یابد و از شیوه های نوین طراحی فراتر از مداد استفاده شود ، به نقاشی آزاد بیشتر توجه شود .

فهرست منابع :
1ـ تاریخ پزشكی ایران و سرزمین های خلافت شرقی ـ الگود ـ ترجمه باقر فرقانی
2ـ تاریخ تمدن اسلام ـ جرجی زیدان ـ ترجمه علی جواهر كلام
3ـ تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی ـ دكتر ذبیح الله صفا
4ـ تاریخ نجوم اسلامی ـ نلینو ـ ترجمه احمد آرام
5ـ خدمات متقابل اسلام و ایران ـ استاد شهید مرتضی مطهری
6ـ علم و تمدن در اسلام ـ سید حسین نصر ـ ترجمه احمد آرام
7ـ مقدمه ابن خلدون ـ ابن خلدون ـ ترجمه محمد پروین گنابادی
8 ـ مقدمه بر تاریخ علم ـ جورج سارتون ـ ترجمه غلامحسین صدری افشار

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
اینک شما با جستجوی nx وارد صفحه فروش فایل دانلودی nx شده اید.

توضیحات کامل و اطلاع از ریز مطالب این فایل با کلیک روی دکمه ی ادامه ی مطلب

nx

دانلود این فایل

(word) فایل ورد مقاله صلح و رهن و هبه

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

nx دارای 43 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه nx

مقدمه    
چکیده:    
شرایط عقد صلح    
عقد صلح به ضرر شخص ثالث    
صلح در دادگاه    
عقد هبه    
تعریف عقد هبه مطابق قانون مدنی    
شناخت کلی هبه    
شناسایی طرفین عقد هبه    
واهب    
عین موهبه و شرط عوض    
عین موهبه    
شرط عوض در هبه    
مبحث چهارم قبض در عقد هبه    
بند اول – تعریف قبض و اثر آن در عقد    
تشابه ماهوی عقد صلح و هبه    
صلح    
رهن    
هبه    
در اخذ شفعه    
آثار “هبه” در خانه و خانواده    
“هبه” از دیدگاه مراجع دینی    
ضرورت ایجاد سازمان “هبه”    
لزوم عزم مسئولان برای فراگیر شدن سنت هبه    
منابع    

بخشی از منابع و مراجع پروژه nx

    قانون مدنی

    قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی کشور

    آیاتی از سوره های انفال، نساء، حجرات

    کتاب دکتر کاتوزیان

    کتاب دکتر امامی

مقدمه

صلح در لغت به معنی سازش، آشتی و توافق است و در قرآن و سنت ما نیز عقد صلح به معنی دفع مرافعه و پایان بخشیدن به دعوی به کار می رود، در قرآن کریم از صلح در شش آیه از سوره های انفال، نساء، حجرات نام برده شده است زیرا اسلام دین رافت و عطوفت است و قوانین شرعی برای حفظ ارزش های انسانی و ایجاد فرصت های مناسب برای اصلاح و تزکیه نفس و خودسازی وضع شده است. در راستای حل اختلاف مردم از طریق کدخدامنشی و اصلاح ذات البین و گسترش فرهنگ صلح و سازش بین مردم و به دست خود آنان شوراهای حل اختلاف به موجب ماده 189 و در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی کشور تشکیل و در بروشورهای جداگانه ای به حدود صلاحیت آن ها پرداخته شده است. اکنون عقد صلح و ارکان و شرایط آن به زبان ساده بیان می کنیم. صلح در قانون مدنی ما که متخذ از فقه امامیه است، معنی وسیع تری دارد به طوری که عقد صلح می تواند به طور فرعی جایگزین عقود دیگری مانند بیع، اجاره و عاریه قرار گیرد. عقد صلح در فقه امامیه به عنوان سید الاحکام معروف است. از نظر نویسندگان قانون مدنی لزومی ندارد حتماً اختلافی موجود باشد تا عقد صلح محقق شود، بلکه این عقد می تواند وسیله معامله و یا اجاره هم قرار گیرد. به همین جهت قانون مدنی در ماده 752 عقد صلح را در معنای وسیع آن پذیرفته است زیرا به موجب ماده فوق عقد صلح ممکن است برای رفع مرافعه و دعوا و یا در مورد معامله و یا سایر عقود به کار رود. با معنی وسیع و گسترده ای که عقد صلح در قانون مدنی ما دارد فرق بین آن و سایر عقود کمی دشوار به نظر می رسد. چه بسا دو نفر خانه ای را مورد خرید و فروش ( بیع) قرار می دهند ولی برای فرار از شروط بیع، عنوان صلح را برای آن برگزینند و یا منافع ملکی را به اجاره واگذار می کنند اما نام صلح منافع را بر آن می گذارند. اما آنچه مسلم است در عقد صلح تفاهم و تعامل و سازش بین طرفین وجود دارد و همین موجب امتیاز عقد صلح بوده و آن را از سایر عقود ممتاز می کند

چکیده

در عقد صلح اینگونه نیست و طرفینی است یعنی هر یک از طرفین مالی را به دیگری تملیک مینمایند هرچند مطابق ماده 757 قانون مدنی، صلح بلاعوض نیز جایز است اما قاعده کلی همان است که درباره عقد صلح گفته شد. پاسخ سوال دوم مثبت است. پاسخ سؤال سوم: به دلیل اینکه عقد صلح از عقود لازم است در صورت فوت یکی از طرفین عقد صلح، چنین عقدی معتبر است و از بین نمی رود

اقسام صلح

            1-صلح به منظور رفع تنازع (صلح دعوی): که همان تراضی طرفین برای پایان دادن به دعوی است

            2-صلح در مقام معامله: که عبارت از صلحی است که به صورت عرفی جایگزین عقود دیگر می شود. صلح به طور معمول دارای معوض است ولی ضرورتی ندارد که ارزش دو عوض با هم برابر باشد، هر گاه عوض نابرابر و ناچیزی در صلح تعیین شود، چنین صلحی (صلح محاباتی) نیز نامیده می شود

شرایط عقد صلح

طرفین در عقد صلح مانند سایر عقود باید دارای

            1-اهلیت (رشد – عقل – بلوغ) باشند و منظور از آن هم اهلیت در معامله و هم اهلیت در تصرف است و چون تاجر ورشکسته و مرتهن (کسی که مال برای او به رهن گذاشته می شود) اهلیت در تصرف ندارند بنابراین نمی توانند طرف عقد صلح واقع شوند

            2-صلح بر امر غیر مشروع باطل است مانند آن کسی که به موجب عقد صلح حلالی را حرام و یا حرامی را حلال کند که مانند صلح برای آشامیدن شراب که در دین اسلام چنین صلحی حرام است

            3-عقد صلح که برای فرار از دین باشد باطل است، زیرا عقد چنین صلحی موجب ورود خسارت بر طلبکاران می شود و چون جهت چنین عقدی باطل است خود عقد صلح نیز باطل می شود

            4-صلح بر امر باطل نیز باطل است به عنوان مثال اگر دو نفر زمین مواتی ( زمین موات زمینی است که مالک ندارد و آباد نیست) را با یکدیگر معامله کنند و در این معامله بین آنان اختلافی حاصل و سپس بخواهند این اختلاف را به صلح خاتمه دهند چنین صلحی باطل است زیرا اساس اختلاف در خصوص معامله زمین موات بوده که باطل است

            5-اموال دولتی را نمی توان مصالحه کرد زیرا در عقد صلح، مورد صلح باید در مالکیت مطلق شخصی که می خواهد مالش را صلح کند باشد

عقد صلح به جای چه عقودی قرار می گیرد؟

عقد صلح به صورت فرعی می تواند به جای عقود زیر قرار گیرد

            1- عقد بیع (انتقال عین به عوض معلوم)

            2-عقد اجاره (انتقال منفعت به عوض معلوم)

            3-عقد عاریه (انتقال منفعت بدون عوض)

            4-هبه (انتقال مالکیت بدون عوض معلوم)

            5- ابراء (اسقاط دین)

عقد صلح به ضرر شخص ثالث

چنانچه موضوع صلح با نظم و قواعد عمومی در تعارض باشد صحیح نیست مانند بستن عقد صلح به منظور محروم کردن شریک از حق شفعه چنانچه یکی از شرکا به منظور محروم کردن شریک خود برای استفاده از حق شفعه اش با شخص ثالثی قرارداد صلح منعقد اما در واقع منظورش فروش سهم خود باشد و از عقد صلح به منظور پوشش ظاهری استفاده کند عقد صلح باطل است و در واقع چنین صلحی به ضرر شخص ثالث است

اثر صلح به نفع شخص ثالث

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
از حضور شما عزیزان در سایت بسیار خوشحالیم و آرزو داریم محصولات ما رضایت شما را فراهم آورد
اینک شما با جستجوی nx وارد صفحه فروش فایل دانلودی nx شده اید.
توضیحات کامل و اطلاع از ریز مطالب این فایل با کلیک روی دکمه ی ادامه ی مطلب

nx

دانلود این فایل

(word) فایل ورد بررسی مسایل و مشکلات ایجاد و بکارگیری سیستم های اطلاعات مدیریت (MIS) در کشور

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

nx دارای 56 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

چكیده
امروزه رشد روز افزون فناوری اطلاعات و تأثیر چشمگیر آن درافزایش بهره وری سازمانهای دولتی و خصوصی در سطح جهان، حركت جهانی را به سمت بهره گیری از انواع مختلف سیستم های اطلاعاتی به ویژه سیستم اطلاعات مدیریت (MIS) ، موجب شده است كه كشور مانیز در مسیر این حركت قرار گیرد. این حركت در داخل كشور در پیش روی خود با تحولات، موفقیت ها، شكست ها، چالش ها و مقاومتهای فراوانی مواجه بوده است. سازمانهای دولتی و خصوصی زیادی از (MIS) به عنوان یك ابزار خوب مدیریتی و مؤثر در امر تصمیم گیری بهره گیری نموده اند و سازمانهای بیشتری هم دراین فرایند از مزایای آن بی بهره مانده اند.
بررسی مسایل و مشكلات مربوط به فرایند طراحی، استقرار، بهره برداری و توسعه سیستم های اطلاعات مدیریت در كشور می تواند در چنین فضایی در تصمیم گیری كلیه اركان دولتی و خصوصی حایز اهمیت باشد. چرا كه استفاده سنجیده و آگاهانه از فناوری های اطلاعاتی مدرن به ویژه (MIS) در كشور می تواند راه توسعه و پیشرفت و ترقی كشور را هموارتر نماید و كارآیی و اثربخشی آنها را بیشتر نماید.
در این مقاله به بررسی این مسایل و مشكلات ، موانع پیش روی سازمانها به ویژه سازمانهای دولتی پرداخته شده است و موانع پیش روی سازمانها به سه گروه موانع انسانی، موانع سازمانی و موانع محیطی تقسیم و درمورد آنها مباحثی ارایه و به ویژه با تمركز بر موانع انسانی و با بهره گیری از نتایج تحقیقات میدانی كه در تعداد زیادی از سازمانها به ویژه سازمانهای دولتی انجام شده، این موانع معرفی گردیده اند. در پایان نیز پیشنهاداتی به كاربران، طراحان و راهبران سیستم های اطلاعات مدیریت برای برخورد با این موانع ارایه گردیده است.

واژه‌های كلیدی
سیستم اطلاعات مدیریت (MIS)، طراحان، راهبران، كاربران، موانع انسانی، موانع سازمانی، موانع محیطی

* منابع و مراجع

(الف) فهرست منابع فارسى‏
1- معاونت طرح و برنامه وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح : “طرح سیستم اطلاعات مدیریت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح”، گزارش مدیریت سیستم‏ها و انفورماتیك ، بهمن 1370، صفحه 1و 7 و 21.
2- سن، جیمز و لاودن، كنت (ترجمه محمد راد) : “سیستم های اطلاعاتی در مدیریت – با كاربردهای تجارت الكترونیك و اینترنت”، تهران، نشر نگاه دانش،1382، صفحه 245 الی 261.
3- وبستر، فرانك (ترجمه اسماعیل قدیمی) : “نظریه های جامعه اطلاعاتی”، تهران، قصیده سرا، 1380 ، صفحه 263 الی 281.
4- مانیان، امیر : “بررسی عوامل مؤثر در رضایت‏مندی كاربران نهایی در ایران و ارایه مدل تبیین رضایتمندی”، پایان‏نامه تحصیلی برای اخذ درجه دكتری مدیریت (گرایش سیستم‏ها) ، دانشگاه تهران، 1373، صفحه 21 الی 35.
5- قاضی زاده فرد، سید ضیاءالدین : “طراحی و تبیین الگوی بررسی و تحلیل موانع انسانی در استقرار و بكارگیری سیستم های اطلاعات مدیریت (با تمركزبر سازمانهای دولتی ایران)”، پایان نامه تحصیلی برای اخذ درجه دكتری مدیریت (گرایش سیستم ها)، با راهنمایی جناب آقای دكتر علی رضاییان، دانشگاه تهران، دانشكده علوم اداری و مدیریت بازرگانی، 1375. صفحه 106، 345 الی 357
6- شفیعی، مسعود : “دولت الكترونیك (سلسله كتابهای آموزشی گام به گام با آی سی تی)”،تهران، پیام رسان،1384 صفحه س الی ط
7- حسین‏پور ، داود : “نقش سیستم اطلاعاتی مدیریت در بهبود مدیریت مدیران عالی”، پایان‏نامه تحصیلى براى اخذ درجه كارشناسى ارشد مدیریت دولتى ، دانشگاه تهران، 1374. صفحه 14 و 15
8- خدمتى ، علیرضا : “مطالعه و بررسی سیستم اطلاعاتی مدیریت منابع انسانی وزارت جهاد سازندگی” پایان‏نامه تحصیلى براى اخذ درجه كارشناسى ارشد مدیریت دولتى ، دانشگاه تهران، 1371. صفحه 94.
9- مولوى، ذبیح‏ا… : “افزایش بهره‏وری در تشكیلات دولتی ایران” ،ماهنامه تدبیر ، شماره 52 ، 1374 ، صفحه 14 الى 19.
10- قاضی زاده فرد، سید ضیاء الدین: “اطلاعات: مفاهیم چرخه، ارزش، ویژگی ها، طبقه بندی و انواع آن” فصلنامه دانش مدیریت، شماره 37 و 38، دانشكده علوم اداری و مدیریت دانشگاه تهران، 1376 صفحه 104 الی 135.
11- شاهی بیك، آزاده و هاشمی، لیلا : “مهندسی مجدد منابع انسانی از طریق فناوری اطلاعات”، تهران، ماهنامه تدبیر، شماره 164، 1384، صفحه 34 الی 37.
12- زاهدى ، شمس‏السادات : “ایجاد و گسترش نظام‏های اطلاعاتی مدیریت” فصلنامه مطالعات مدیریت ، شماره 10-11، 1372، صفحه 71 الى 95.
13- رضائیان ، علی : “سیستم‏های اطلاعاتی مدیریت” ، فصلنامه تحول ادارى ، شماره 10 و 11، 1374،صفحه 15 الى 29 .
14- صفارى، مسعود : “نگاهی به وضعیت كنونی سیستم اطلاعات مدیریت در كشورمان : تصویری شفاف برای تصمیم‏گیری مدیران” ، ماهنامه تدبیر شماره 50 ، 1373، صفحه 58.
15- قاسمیه ، رحیم : “موانع انسانی اجرای سیستم‏های اطلاعات مدیریت” ، ماهنامه تدبیر ، شماره 64، 1375، صفحه 31 الى 33.
16- قاسمیه ، رحیم : “طراحی سیستم اطلاعات مدیریت در قسمت تولید (با توجه ویژه به عامل انسانی)” ، پایان‏نامه تحصیلى براى اخذ درجه كارشناسى ارشد مدیریت صنعتى دانشگاه تربیت مدرس ، 1374، صفحه 15 الی 26.
17- مستاجران ، على : “سیستم‏های اطلاعات مدیریت” ، نشریه حسابدار ، انجمن حسابداران خُبره ، شماره 113، 1375، صفحه 20 الی 30.
18- ممتحن ، نصرت و انفورماتیك ، هوشیار : “مدیریت سیستم‏های اطلاعاتی” ، رایانه شماره 36 ، 1373 صفحه 132 الى 133.
19- منتظمى ، علیرضا : ” گزارش سمینار” MIS ، شركت ایزایران. 1371، صفحه 11 الی 35.

ب) فهرست منابع انگلیسى

1. Davis,gordon B. & Olson, Margrethe H.: “Management Information Systems, conceptual foundations , structure and development”, second edition , Mcgraw-Hill, Newyork ,1985, PP 143-149.
2. Ahituv,Niv& Neummann, seev: “Principles of information systems for management”, Third Edition, WCB CO, 1982, P131,P8
3. Mcleoo Raymond: “Information systems concepts”, Macmillan Publishing Company, 1994, P 216 , P 23, P333.
4. Senn, James E.: “Information systems in Management”, Fourth Edition, Wadsworth Co., 1990 (1978), P13, P 8, P673.
5. Yahaya Yusufa, A. Gunasekaranb, Mark S, Abthorpe “Enterprise Information systems project implementation : A case study of ERP in Rolls-Royce” , Int.J.Production Economics 87 (2004)PP 251- 266.
6. Edwards, perry: “Systems Analysis & design” , Mcgraw-hill, 1998, P14
7. Mckinnon Sharon M. & Bruns Willian J. : “The Information Mosaic” , Harvard Business School Press, 1997, P215.
8. Laudon, Kenneth C. & Laudon, Janeprice: “Essentials of Management Information System: Organization and Technology” , prentice Hall, Inc, 1995.P298
9. Christian , Wagner “critical success factors revisited: success and failure cases of information systems for senior executives PoPo poon)” : Decision Support systems 2001, PP 393-418.
10. Wateridge, John “How can IS/IT projects be measured for success?” , Internationa Journal of project Mangement Vol. 16, No.1, 1998, pp. 59-63.
11. Southon, Gray & Chris Sauer& Dampney, Kit “Lessons from a failed information systems initiative : issues for complex organizations “ , International Journal of Medical Informatics 55 ,1999 , PP33 – 46.
12. Anne Woolridgea & Anne Morrissey& paul S philips “The development of strategic and tactical tools, using systems analysis for waste management in large complex organisations: a case study in UK healthcare waste” , Resourse, Conservation and Recycling , 2005, PP115 – 137.
13. Davis, gordon B.: “productivity use of information technology “ ,University of Minesota, 1993.PP 132 – 141.
14. Murdick, Robert G. & Munson J, c. : “MIS Concepts and Design”, second Edition , Prentice –Hall, 1986, PP120 -125.
15. Zwass, Vladimir: “Management Information systems” , W.C. Brown Publisher, 1992, PP32- 46.

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
اینک شما با جستجوی عبارت nx وارد این سایت شده اید جهت مشاهده توضیحات بیشتر در این خصوص روی لینک ادامه مطلب کلیک فرمایید.
nx

دانلود این فایل

(word) فایل ورد کارآموزی در شرکت های تولیدی اشی مشی

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

nx دارای 45 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

تاریخچه گروه شركت های تولیدی اشی مشی:
شركت سهامی خاص گیلان سویا در سال 1371 تاسیس گردید. این شركت با داشتن بیش از یك دهه فعالیت، یكی از مجهزترین واحدهای صنعتی تولید انواع ماكارونی، اسنك و نوشابه گازدار می باشد، در اواخر سال 1378 همزمان با راه اندازی خط تولید نوشابه گازدار در بطری یكبار مصرف(PET) و نیز راه اندازی دستگاه بطری ساز(PET) با هدف تولید و عرضه نوشابه با كیفیت رسماً فعالیت تولید انواع نوشابه گازدار را با نام تجاری اشی مشی در شركت سیرنگ زیبا كنار آغاز نمود. روند توسعه و به روز نمودن ماشین آلات آن برابر با آخرین تكنولوژی روز جهان در كلیه بخشهای تولید محصولات متنوع شركت همواره استمرار داشته است.
قابلیتهای تولیدی در گروه تولیدی اشی مشی:
شركت گیلان سویاـ تولید انواع اسنك ( غله حجیم شده)، اسنك خلالی، چیپس دریایی، چیپس زنگوله ای، اسنك فلفلی و مغز دار شكلاتی.
شركت سیرنگ گیلان ـ تولید انواع ماكارونی فرمی و ساده.
شركت هدیه شمال ـ تولید انواع ماكارونی فرمی و ساده.
شركت سیرنگ پلاستیك ـ تولید انواع اندازه متنوع بطری PET ( مظروف نوشابه گازدار)، بخش نوشابه سازی نمونه ای از قابلیتهای تكنولوژی تولیدات این گروه صنعتی است كه در زیر به قسمتی از فرآوری و ساخت آن اشاره می شود.
تكنولوژی ساخت بطری PET و نوشابه:
تكنولوژی ماشین آلات تولید نوشابه تماماً از پیشرفته ترین نوع خود و مربوط به بعد از سالهای 2000 میلادی است در حالی كه كنترل و تولید در سراسر خط بوسیله كامپیوترهای بسیار پیشرفته و تمام اتوماتیك جدید انجام می گیرد. تعداد محدودی از نیروی انسانی كه همگی آموزش دیده خارج از كشور می باشند در این صنعت اشتغال دارند. این شركت دارای پیشرفته ترین آزمایشگاه با تجهیزات لازم و سیستمهای دقیق اندازه گیری و سنجش می باشد كه از آزمایشگاههای مرجع كشور می باشد. كنترل كیفیت تمامی مجموعه از ورود مواد اولیه تا ساخت محصول و ارائه محصول ساخته شده و خدمات بعد از فروش زیر نظر كارآمدترین افراد آموزش دیده، مجرب و تحصیلكرده اداره می شود. طعم دهنده ها و افزودنیهای مجاز از معتبرترین شركتهای جهانی تهیه می شوند. درب بطری نوشابه اشی مشی توسط شركتهای بزرگ بین المللی جهان تهیه می شوند. مواد اولیه ساخت بطری نوشابه به نام PET از شركت های بزرگ و معتبر خارجی تهیه و در داخل كارخانه با استفاده از وجود ماشین آلات بسیار پیشرفته جدید ابتدا به پریفرم و سپس به اندازه های 300 سی سی و 5/1 لیتر و 2 لیتر تولید می شوند.
لیبل بطر نوشابه از جنس پلاستیكBOPP است كه در برابر آب و تابش خورشید مقاوم بوده ، پاره هم نمی شود و شكل و رنگ آن ثابت است.
از افتخارات
گروه تولیدی صنایع غذایی اشی مشی تاكنون برای كلیه محصولات خود موفق به اخذ علامت استاندارد ملی گردیده است.
در ژانویه 1998 تحت گواهی بین المللی صادره از سازمان خدمات گواهی بین المللی SGS به دریافت گواهی سیستم مدیریت كیفیت در شهر زوریخ كشور سوئیس نائل آمد. همچنین در نهم مارس 1998 گروه تولیدی صنعتی گیلان سویا تولید كننده اسنك جایزه و نشان بهترین مارك تجاری را اخذ نموده است.
در یازدهم ماه می 1998 گروه تولیدی صنعتی گیلان سویا موفق به اخذ نشان و جایزه كیفیت كشور فرانسه در شهر پاریس گردید.
در هشتن ژوئن 1998 در شهر برلین كشور آلمان شركت گیلان سویا موفق به دریافت جایزه تكنولوژی و كیفیت گردید. جهت گیری برنامه های شركت در راستای علائق و سلایق مشتریان و احترام به نظرات مصرف كنندگان محصولات این شركت باعث گردیده تا جایگاه نام محصولات اشی مشی در تمامی اذهان جامعه كشور با حسن شهرت و اعتماد به محصولات آن تداعی شود.
روند توسعه با اركان اصلی تامین كیفیت و اندیشه های مشتریان نسبت به محصول آموزش فن آوری و تكنولوژی مدرن و پیاده سازی برنامه مستمر ارزیابی نیروی انسانی و بهداشت مواد غذایی و اصول بازاریابی جدید یا مشتری گرانی همراه بوده است كه راه این شركت را از دوره تاسیس تاكنون در اخذ جوایز بزرگ بین المللی و ملی از سازمانهای بزرگ جهانی هموار نموده است.
مدیریت با ارائه طرحهای مختلف انگیزشی، تقویت تعلق اجتماعی انگیزش كاركنان و ارتقاء بهره وری موفق به افزایش راندمان كار در سطوح مختلف گردیده است. اصل احترام به مشتریان و كاركنان منتج به شكوفائی و توسعه تولیدات جدید شركت بوده است. برنامه های هفتگی مشاوره ای خانواده جهت كاركنان شركت از دیگر عوامل ارتقاء انگیزش در كاركنان می باشد. اصل وفاداری مدیریت به نمایندگان و مشتریان خود باعث نهادینه شدن مارك تجاری اشی مشی در تمامی بازارهای كشور و حفظ روابط حرفه ای با فروشندگان مواد اولیه و ماشین آلات داخلی و خارجی به این شركت از منشور اصلی مدیریت می باشد.
مدیریت شركت یكی از افتخارات اش این است كه با پرسنل صدیق و مجرب و حمایت شهروندان شریف جامعه كه با كیفیت برتر همواره برنامه های توسعه محصولات خود را در راستای انتظارات مصرف كنندگان در برنامه خود داشته باشد و با تمامی توان و امكانات روز و آخرین دستاوردهای فنی ـ تكنولوژی به تولید محصولات جدید و ایده آل جامعه تحقق بخشد.
شركت تولیدی اشی مشی با بیش از 5000 نفر پرسنل و شركت های وابسته زیاد جز بزرگترین كارخانه های تولیدی كشور محسوب می شود و دارای كادر اداری مجرب و حسابداری بسیار پیشرفته و مدرن است به دلیل وسعت كار یكی از كارخانه های تولید ماكارونی وابسته به كارخانه اشی مشی در نظر گرفته شده:
گزارشات مربوط به شركت تولید ماكارونی هدیه شمال وابسته به كارخانه اشی مشی:
شركت هدیه شمال در تاریخ 13/3/72 تحت شماره 2430 با سرمایه 000/000/10 ریال در اداره ثبت شركتهای تولیدی وابسته به ثبت رسیده است.
موضوع شركت: تاسیس و احداث كارخانه تولید انواع ماكارونی به استناد و موافقت نامه اصولی صادره توسط اداره كل صنایع استان گیلان و سرمایه گذاری در سایه شركتها یا افراد حقیقی و اشخاص حقوقی حسب مورد صادرات و واردات كالاهای مجاز و تولیدات كارخانه.
عمده فعالیت شركت تولید انواع ماكارونی:
ظرفیت تولید شركت طبق موافقت اصولی صنایع 1250 تن در سال مربوط كه عطف به تقاضا نامه مورخ 25/4/74 ش با اصلاح پروانه بهره برداری با توجه به بررسی های بعمل آمده بشرح ذیل مورد موافقت اداره كل صنایع استان گیلان قرار گرفت.
1ـ ظرفیت تولید 2500 تن در سال در یك شیفت كاری
2ـ زیر بنا1920 متر
3ـ سرمایه ثابت 000/250/531 ریال
4ـ ارزش ماشین آلات000/118150 ریال
5ـ برق 200 كیلو وات
6ـ تعداد پرسنل 51 نفر
در حال حاضر كارخانه در یك شیفت كاری از ساعت 6 صبح الی 15 بعد ازظهر فعال است و روزانه به میزان 5 تا 7 تن ماكارونی تولید می شود. میزان مواد اولیه مصرفی شامل آرد كه حدوداً به همین میزان است و دیگر مواد افزودنی شامل ویتامینها و نمك و غیره( میزان سایر مواد افزودنی 5% در هزار میباشد) مواد بسته بندی نیز 200 تا 300 كیلو جهت بسته بندی در روز می باشد.
از سال 77 تا 1374، میزان 98 درصد محصولات تولیدی در بخش صادرات مصرف شده و از سال 79 تاكنون این میزان به 85% سهم صادرات و155 سهم مصرف داخلی رسیده است.
ـ عمده صادرات به كشورهای همسایه ارمنستان، ازبكستان و آذربایجان شوروی می باشد.
ارزش ریالی هر كیلو ماكارونی در بخش صادرات 5200 ریال می باشد كه معادل 65 سنت می باشد هزینه گمرك و حمل و نقل و دیگر عوارض در بخش صادرات بابت هر كیلو ماكارونی در حدود 2000 ریال می باشد كه خالص درآمد فروش هر كیلو ماكارونی در حدود 3200 ریال خواهد بود.
كه این رقم در بخش مصرف داخلی به میزان 2600 ریال خواهد بود.
ـ تولید ماكارونی در بسته های 600 گرمی به ارزش 1450 ریال و 450 گرمی به ارزش 1200 ریال و 900 گرمی به ارزش 2300 ریال می باشد.
صورت ریز دارائیهای ثابت ( اموال ماشین آلات و تجهیزات ) به قیمت تمام شده:
زمین و محوطه 5000 متر مربع 000/932/25 ریال
ساختمان و تاسیسات 826/471/901 ریال
ابزار و ادوات تولیدی و صنعتی 955/177/35 ریال
وسایط نقلیه 000/192/41 ریال
اموال و اثاثه اداری و تولیدی 360/824/51 ریال
ماشین آلات، دستگاه چهار سیلندر 000/753/46 ریال
ماشین آلات، سه سیلندر 800/724/34 ریال
ماشین آلات ، دستگاه اتوماتیك 000/170/15 ریال
ماشین آلات، فرازن 000/500/4 ریال
ماشین آلات ماكارونی 000/750/5 ریال
ماشین آلات اتوماتیك 000/100/41 ریال
ماشین آلات كد زن 000/000/9 ریال
ماشین آلات پرس 500/105/2 ریال
ماشین آلات بسته بندی 000/000/115 ریال
ماشین آلات قالبها 000/404/60 ریال
ـــــــــــــــــــــــــــ
441/105/440/1 شامل جمع كل
1ـ تهیه صورتهای مالی
صورت های مالی با مقاصد عمومی عبارت است از آن دسته از صورت های مالی كه برای پاسخگویی به نیازهای استفاده كنندگانی تهیه می شود كه در موقعیت دریافت گزارشهای متناسب با نیازهای اطلاعاتی خاص خود نیستند. صورتهای مالی با مقاصد عمومی شامل آن دسته از صورتهای مالی است كه به طور جداگانه یا همراه با سایر گزارشهای منتشر شده جهت استفاده عموم از قبیل گزارش سالانه ارائه می شود. مفاد این بیانیه برای صورتهای مالی تلفیقی گروه واحدهای تجاری نیز كاربرد دارد ولی برای اطلاعات مالی میان دوره فشرده كاربرد ندارد.
2ـ هدف صورتهای مالی:
هدف صورتهای مالی با مقاصد عمومی ارائه اطلاعاتی تلخیص و طبقه بندی شده درباره وضعیت مالی، عملكرد مالی و انعطاف پذیری مالی یك واحد تجاری است كه برای طیفی گسترده از استفاده كنندگان صورتهای مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی مفید واقع شود. صورتهای مالی همچنین نتایج وظیفه مباشرت مدیریت یا حسابدهی آنها در قبال منابعی كه در اختیارشان قرار گرفته است نشان می دهد. به منظور دستیابی به آن هدف در صورتهای مالی یك واحد تجاری اطلاعات زیر ارائه می شود:
الف: داراییها
ب : بدهیها
ج: حقوق صاحبان سرمایه
د: درآمدها و هزینه ها
ه: جریان های وجوه نقد
این اطلاعات، همراه با سایر اطلاعات مندرج در یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی استفاده كنندگان صورتهای مالی را در پیش بینی جریان های نقدی آتی واحد تجاری و خصوصاً در زمان بندی و اطمینان از توانایی ایجاد وجه نقد آن كمك می كند.
مسئولیت صورتهای مالی:
هیات مدیره یا سایر اركان اداره كننده یك واحد تجاری مسئولیت صورتهای مالی را به عهده دارند.
اجزای تشكیل دهنده صورتهای مالی:
اجزای تشكیل دهنده یك مجموعه كامل صورتهای مالی شامل ترازنامه، صورت سود و زیان جامع، صورت جریان وجوه نقد و یادداشتهای توضیحی.
صورتهای مالی كارخانه هدیه شمال:
رویه حسابداری
رویه حسابداری عبارت از روشهای حسابداری ویژه ای است كه واحد تجاری برای تهیه و ارائه صورتهای مالی اتخاذ می كند. منظور از روشهای حسابداری مبنای، میثاقها و راه كارهایی است كه برای اعمال اصول مندرج در مفاهیم نظری گزارشگری مالی در مورد اقلام معاملات و سایر رویدادهای مالی و بویژه موارد زیر ایجاد شده است:
الف: اندازه گیری و تجدید اندازه گیری داراییها و بدهی ها در مواردی كه مبالغ مربوط از اهمیت نسبی برخوردار است.
ب: نحوه و زمان شناخت تغییرات در داراییها و بدهی ها از صورتهای عملكرد مالی.
حال به نمونه ای از صورتهای مالی هدیه شمال اشاره می كنیم:

صورتحساب سود و زیان
«شركت مواد غذایی هدیه شمال»
از 1/1/80 لغایت 29/12/80
فروش ناخالص 710/376211/5
كسر می شود برگشت از فروش و تحقیقات (375/371/4
خالص فروش 335/005/168/5
كسر می شود: قیمت تمام شده كالای فروش رفته:
موجودی مواد و جنسی اول دوره 296/238/143
خرید مواد و بسته بندی طی دوره 3888/998/630/3
مواد آماده مصرف 684/236/774/3
كسر می شود موجودی مواد و بسته بندی آخر دوره(350/183/132)
مواد مصرفی مستقیم 334/053/642/3
دستمزد مستقیم 491689568
سربار تولید 319393973
بهای تولید 875/136/453/4
اضافه می شود موجودی محصول اول دوره 62319000
محصول آماده فروش 4515455875
كسر می شود موجودی محصول آخر دوره 62319000
قیمت تمام شده كالای فروش رفته
سود عملیاتی
سایر درآمدها و هزینه ها:
هزینه های مالی و اداری 882/227/178
سایر درآمدها (525/717/27)
خالص كاهش هزینه ها
سود قبل از كسر مالیات

نمونه ای از صورتهای مالی است كه در شركت های تولیدی لحاظ می شود. لذا تقریباً تمامی كسانی كه در كارخانه خدمت می كنند یا به نحوی در ارتباط با كارخانه تولیدی مورد بحث مرتبط هستند به صورتهای مالی از جمله صورت سود و زیان نیازمند هستند، كارخانه ها یا كشورهایی كه می خواهند محصول تولید كنند یا محصول مشابه با كارخانه مزبور به صورت سود و زیان كارخانه نیازمند هستند بانك ها و موسسات اعتبار دهنده كه شركت مربوط می خواهد از آن ها وام بگیرد مطمئناً قبل از دادن اعتبار به صورت سود و زیان مؤسسه رجوع می كنند و همچنین دولت برای مالیات از بررسی صورت های مالی به موسسات سود می برد.
در همین رابطه از گزارش كه شركت تولیدی هدیه شمال برای بانك سامان كه یك موسسه اعتبار دهنده خصوصی است می توانیم بهره ببریم.
گزارش بازدید از دفتر/ كارخانه/ شركت: تولیدی مواد غذایی هدیه شمال
اعتبارات/شعبه: رشت
نام كارشناس: بریموندی تاریخ بازدید: 7/11/81
الف ـ وضعیت كلی شركت و مدیران:
شماره ثبت: 2430
تاریخ ثبت: 13/3/69 محل ثبت: رشت
سرمایه ثبت شده پرداخت شده:000/000/10
موضوع فعالیت طبق اساسنامه:
تأسیس و احداث كارخانه تولید انواع ماكارونی به استناد موافقت نامه اصولی صادره توسط اداره كل صنایع استان گیلان و سرمایه گذاری در سایر شركت ها و با افراد حقیقی و اشخاص حقوقی حسب مورد صادرات و واردات كالاهای مجاز و تولیدات كارخانه.

عمده فعالیت شركت
تولید انواع ماكارونی
در صد سهام سهامداران عمده و اسامی مدیران و تجربه و تخصص آنان:
1-سید محسن عابدین زاده گیسوی:مدیر عامل و عضو هیئت مدیره (مدرس دانشگاه)فوق لیسانس مدیریت بازرگانی
2-خانم اشرف عظیمی رشتی:رئیس هیئت مدیره(فوق دیپلم تعلیم و تربیت)
3-خانم سیده دلرام عابدین زاده: نائب رئیس هیئت مدیره(دانشجو)
4-سید دانیال عابدین زاده:عضو هیئت مدیره(دانشجو)
آدرس كارخانه
رشت شهر، صنعتی،كارخانه هدیه شمال
تلفن:2382572 –0132
مشخصات كارخانه
مساحت زمین: m2 5000
زیر بنا: m2 1920
ارزش دارائیهای ثابت:
كارخانه 927403826
ماشین آلات 459800000
تعداد كاركنان رسمی و قراردادی:
تعداد كاركنان رسمی:
قراردادی:
میانگین حقوق پرداختی در هر ماه:
مواد اولیه مصرفی:
آرد-سایر مواد افزودنی(ویتامینها،نمك،تخم مرغ و…)

نسبت های مالی شركت:
شاخص/سال 1378 1379 1380
میزان صادرات 1100تن 1600 1165
میزان واردات
خرید كالا و مواد اولیه
میزان فروش 335´005´168´5
رشد فروش
میزان سود
رشد سود
نسبت جاری 33/2
نسبت گردش موجودی كالا 8/27
میانگین دوره وصول مطالبات 48/46
نرخ سود حاشیه ای 08/0
نرخ بازده سرمایه گذاری 24/0
نسبت بدهی 61/0

همان طور كه در گزارش ملاحظه شد موسسه اعتبار دهنده با استفاده از صورت های مالی توانسته تا حد زیادی از وضعیت شركت خبر دار شود و وضعیت شركت در توانایی بازپرداخت وام را مورد بررسی قرار دهد این یكی از استفاده های صورت های مالی بود كه در این جا به اختصار توضیح داده شد.

سیستم سند هزینه
در موسسات بزرگ یكی از روشهای موثر كنترل داخلی پرداختهای نقدی استفاده از سیستم سند هزینه برای پرداختهای نقدی است. در این سیستم همه رویدادهای نقدی شامل پرداخت هزینه های مختلف خریدن داراییها و یا پرداخت بدهی ها در ورقه ای كه سند هزینه نام دارد درج می گردد. سند هزینه قبل از صدور چك بایستی به تأیید و تصویب مدیر یا مدیران مسئول و موظف برسد. منظور از تهیه و تنظیم سند هزینه در مورد خرید كالا یا خدمات حصول اطمینان از تطابق صورتحساب و فروشنده كالا با سفارش خرید و برگ رسید كالا( قبض انبار) می باشد. بنابراین سند هزینه بایستی جوابگویی به سوالات زیر طراحی شده باشد:
1ـ آیا كالاها و یا خدماتی كه طی صورتحساب فروش برای موسسه ارسال شده با سفارش خرید صادر شده مطابقت دارد.
2ـ آیا كیفیت كالای رسیده مطابق با شرایط ذكر شده در صورتحساب فروش و سفارش خرید می باشد.
3ـ آیا قیمتهای مندرج در صورتحساب محاسبات تخفیفات و سایر شرایط فروش صورتحساب ارسالی به نحو صحیح درج شده است.
در صورتی كه پاسخ سوالات بالا مثبت باشد وجه صورتحساب پرداخت خواهد شد بنابراین سند هزینه مدرك مثبته ای است كه با تنظیم و تأیید آن از دریافت كالا و خدماتی كه مبالغ آن طی یك صورتحساب مطالبه گردیده اطمینان حاصل می شود.
تنظیم سند هزینه
كنترل داخلی موثر بر پرداختهای نقدی صورتحساب های بستانكاران( فروشندگان)یكی از مزایای عمده سیستم سند هزینه است. اطلاعات مندرج در صورتحساب كالای خریداری شده از قبیل تاریخ، شماره مبلغ، تعداد كالا، نام و نشانی موسسه، فروشنده كالا و… در سند هزینه ثبت می گردد.
سند هزینه تكمیل شده همراه با صورتحساب سفارش خرید و رسید كالا برای كاركنانی كه مسئولیت كنترل صحت ارقام مقایسه قیمت تعداد و شرایط ذكر شده در صورتحساب با سفارش خرید كالا را دارد ارسال می گردد. پس از كنترل و تأیید امضا سند هزینه توسط كاركنان مسئول سند هزینه و ضمائم آن به حسابداری موسسه ارسال می گردد تا حساب یا حسابهای بدهكار و حساب یا حسابهای بستانكار مشخص و روی سند نوشته می شود.
سند هزینه ای كه بدین ترتیب تنظیم می شود شرح جامع و كاملی از رویدادهای مالی و عملیات مربوطه و كنترل های اعمال شده در مورد اثبات بدهی و تأیید و تصویب پرداخت نقدی آن را نشان می دهد. سند هزینه توسط مدیر مالی موسسه بررسی می گردد تا از اعمال كنترل های لازم در واقعی بودن آن اطمینان حاصل شود. پس از كنترل مدیر مالی سند هزینه تنظیم شده در دفتری كه دفتر اسناد هزینه نام دارد ثبت شده و سپس پرداخت می گردد. در صورتی كه خرید كالا یا خدمات به صورت نسیه مدت دار باشد رویداد مالی مربوط به خرید و ایجاد بدهی در دفاتر موسسه به صورت تعهدی ثبت شده و سند هزینه در زمان پرداخت وجه به فروشنده( بستانكار) تنظیم و در دفاتر اسناد هزینه ثبت می گردد. سند هزینه را …

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
پژوهشگر گرامی فایل کامل nx با تنظیمات کامل و دقیق آماده مطالعه و بررسی شما می باشد شما با دانلود فایل nx دیگر نیاز به ویرایش اساسی در داخل فایل را ندارید برای مشاهده بخشی از متن فایل بر روی دکمه “توضیحات بیشتر ” در پایین این متن کلیک کنید.

دانلود این فایل

(word) فایل ورد پاورپوینت هارد دیسک

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

توجه : این پروژه به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

nx دارای 16 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در Power Point می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل پاور پوینت nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.


لطفا به نکات زیر در هنگام خرید

دانلودnx

توجه فرمایید.

1-در این مطلب، متن اسلاید های اولیه 

دانلودnx

قرار داده شده است

2-به علت اینکه امکان درج تصاویر استفاده شده در پاورپوینت وجود ندارد،در صورتی که مایل به دریافت  تصاویری از ان قبل از خرید هستید، می توانید با پشتیبانی تماس حاصل فرمایید

3-پس از پرداخت هزینه ، حداکثر طی 12 ساعت پاورپوینت خرید شده ، به ادرس ایمیل شما ارسال خواهد شد

4-در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل اسلاید ها میباشد ودر فایل اصلی این پاورپوینت،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

5-در صورتی که اسلاید ها داری جدول و یا عکس باشند در متون زیر قرار داده نشده است


بخشی از متن nx :

اسلاید 1 :

تاریخچه هارد

  • هارد دیسک در سال 1950 اختراع گردید. هارد دیسک های اولیه شامل دیسک های بزرگ با قطر 20 اینچ ( 50/8 سانتیمتر) بوده و توان ذخیره سازی چندین مگابایت بیشتر را نداشتند. به این نوع دیسک ها در ابتدا ” دیسک ثابت ”  می گفتند. در ادامه بمنظور تمایز آنها با فلاپی دیسک ها از واژه ” هارد دیسک ” استفاده گردید.

اسلاید 2 :

 دیسکهای سخت از اجزای مختلفی تشکیل شده اند که بسته به نوع آنها ممکن است تا حدی با هم فرق داشته باشد اما بخشهای اصلی همه ی آنها موارد زیر است:

پلاتر(platters):

هدهای خواندن/نوشتن:

لغزنده های هدهای دیسک سخت،بازوها و محرکها:

سیم پیچ صوتی(voice coil):

موتور دوکی شکل:

اسلاید 3 :

پلاتر(platters)

  • پلاتر:یک دیسک سخت از دیسکهای تخت و گردی استفاده میکند که به صفحه پلاتر معروفند.یک یا دو طرف این دیسکها با مواد رسانه ایی خاصی پوشیده شده اند تا بتوان اطلاعات را با الگوهای مغناطیسی روی آنها ذخیره کرد.
  • از نظر تعداد پلاتر ها،دیسهای سخت میتواند یک یا تعدادی پلاتر داشته باشند. دیسکهای سخت استاندارد که مورد استفاده قرار میگیرند معمولا بین یک تا پنج پلاتر دارند.بعضی از درایوهای موسوم “High_end”که بیشتر در سرورها به کار گرفته میشود دارای بیشتر از 12پلاتر هستند.جنس پلاتر ها میتواند شیشه ای یا آلومینیومی باشد.

اسلاید 4 :

هدهای خواندن/نوشتن

  • هدهای خواندن /نوشتن دیسک سخت:وسایلی که از نوع خاصی الکترو مغناطیس ساخته شده اند و هم میتوانند اطلاعات را روی دیسک بنویسد وهم اطلاعات را از آن بخوانند«هد»نامیده میشوند.هدها روی قطعات لغزانی چسبانده شده اند وهدهایی که به صفحه ها دسترسی پیدا میکنند روی یک مجموعه از بازوهای هد قفل میشوند وتمام آنها،با هم حرکت میکنند.
  • هد خواندن/نوشتن دارای یک سیم پیچ مغناطیس میباشد که بیت های حاوی داده ها را به پالسهای مغناطیسی تبدیل میکنند وآنهارا روی پلاترها ذخیره میکنند.وزمانی که دادها نیاز به خواندن مجدد پیدا میکنند این فرآیند را به طور معکوس انجام میدهند.هر پلاتر دوسطح دارد،که هر هد در یک طرف پلاتر قرار میگیرد. در درایوهای امروزی هر دو طرف برای اطلاعات مورد استفاده قرار میگیرند،اماهمیشه اینطور نیست ودر خیلی از موارد فقط از یک طرف برای ذخیره سازی استفاده میشود.
    • ازآنجا که اکثر دیسکهای سخت بین یک تا پنج پلاتر دارند پس بین دو تا ده هد خواهند داشت.بخش اصلی دیسک سخت از هوای بیرون جدا نگه داشته میشود تا الودگی رها نتواند روی پلاتر ها بنشیند،و به هدهای خواندن/نوشتن آسیب نرسد.

اسلاید 5 :

سیم پیچ صوتی(voice coil)

  • محرک در دیسکها ی سخت مدرن از یک وسیله به نام سیم پیچ صوتی جهت حرکت بازوهای هد به داخل وخارج روی سطح پلاتر ها استفاده میکند.سیم چیچ صوتی با استفاده از نیروی دافع وجاذبه الکترو مغناطیس کار میکند.هنگامی که جریان به سیم چیچ وارد میشود،یک میدان الکترو مغناطیس ایجاد شده که باعث حرکت هدها در یک جهت ویا در جهت دیگر میشود.

اسلاید 6 :

موتور دوکی شکل

  • موتور دوکی شکل که محور دوکی شکل نیز نامیده میشوند مسئول چرخاندن پلاتر دیسک سخت است.این موتور بسیار سخت کار است وباید پایداری،قابلیت اطمینان و هزاران ساعت کار مداوم،برای عملکرد مناسب دیسک سخت را تامین کند.
  • امروزه به دلیل افزایش سرعت موتور دوکی شکل در اکثر درایوها مقدار نویز،گرما ولرزش تولید شده به وسیله ی آن زیاد است که میتواند باعث خرابی دیسک سخت شود لذا برای دیسک سخت های امروزی که سرعت آنها بالاتر است از خنک کننده استفاده میشود.

اسلاید 7 :

نحوه ی ذخیره سازی اطلاعات در دیسک سخت

  • هر دیک سخت دارای تعدادی پلاتر وهر پلاتر دارای دوطرف((side میباشد در هر طرف یک هد مغناطیسی برای خواندن و نوشتن وجود دارد.هر طرف پلاتر به تعدادی شیار((trackو هر شیار به بخشهایی به نام سکتور تقسیم میشود که هر سکتور 512بایت داده را نگه میدارد.وکل شیارهای موجود روی تمام طرفها که هم قطر باشند تشکیل یک سیلندر میدهند.سیلندر بخشهایی از تمام پلاتر ها است که بدو جابجایی هدها امکان دسترسی به آنها وجود داردا به محل شیاری که هد روی آن قرار گرفته است به عنوان شماره ی استوانه اشاره میشود.
  • در این صورت کل فضای دیسک برابر است با
  • 512*(sector)*(tracks)*(sides)

اسلاید 8 :

مشخصات اصلی دیسک سخت

  • ظرفیت:ظرفیت دیسک سخت برای کاربرانی همچون طراحان گرافیک یا افرادی که روی فیلمهای ویدئویی کار میکنند،از اهمیت بیشتری برخوردار است.در صورت ضرورت استفاده از فضای ذخیره سازی بالا میتوان از یک دیسک سخت با ظرفیت بالا و یا دو دیسک سخت استفاده نمود.
  • بافر:زمانی که یک پردازنده درخواست اطلاعاتی را مینماید دیسک سخت علاوه بر اینکه باید بازیابی داده درخواستی را انجام دهد مسئولیت استقرار داده در بافر مربوطه به خود را نیز بر عهده دارد.بدین ترتیب در صورتی که پردازنده درخواست مجدد اطلاعات قبلی را داشته باشد این اطلاعات از طریق بافر دیسک سخت تامین خواهد شد.
  • سرعت دوران صفحه:سرعت دورانی پلاتر ها ثابت است واز مشخصه های دیسک سخت است.رایجترین سرعتها عبارتند از:5400،7200،10000،15000 دور در دقیقه.به طورکلی میتوان گفت که هرچه سرعت چرخش دیسک بالاتر باشد زمان پاسخ درایو به درخواسته نیز سریعتر خواهد بود زیرا هدهای خواندن/نوشتن میتوانند بسیار سریعتر به نقطه مقصد برسند.
  • واسط:علاوه بر دو مورد بالا نوع انتقال اطلاعات از دیسک سخت به برد اصلی نیز باهم فرق میکند وبرای این کار از واسطهای زیر میتوان استفاده کرد:
  • PATA (IDE)interface-
  • SATA interface-
  • SCSI interface-
  • SAS interface-

اسلاید 9 :

مشخصات اصلی دیسک سخت

  • کنترلر دیسک: کنترلر دیسک،برد مداری کوچکی است که نحو دستیابی و ذخیره دادها روی دستگاه های ذخیره سازی را تعیین میکند. کنترلر دیسک مشابه یک رابط،دیسک را به گذرگاه داده خارجی متصل میکند.
  • کنترلر ممکن است روی برد اصلی باشد(مانند کنترلر IDE ( ویا بهصورت کارتهای رابط باشد که در شیارهای توسعه برد اصلی قرار میگیرند(مانند کنترلر(SCSI
  • کنترلرIDE:این فناوری از سال 1990 با عنوان استاندارد رایانه های شخصی برای دیسک سخت بوده است یعنی زمانی که دیسکهای سخت حجمی معادل 200 مگابایت داشتند.نامه اصلی آنATA است واولین بار برای استفاده در رایانه ها IBM ATاستفاده شده است و به دلیل اینکه به کنترلر دیسک سخت متصل است آن را IDEنامیدند.گرچه IDE برای استفاده ی دیسکهای سخت به وجود آمد ولی به تدریج به صورت یک واسط عمومی برای اتصال فلاپی ها،CD-ROMهاو;استفاده شد.این کنترلر اغلب برای درایوهای داخلی استفاده میشد.نسخه هابی متعددی از ATA وجود دارد عددی که بعد ازATAدر نسخه ها میاید نشان دهنده سرعت انتقال اطلاعات بین دستگاه های IDEو پردازنده است.درایوهای IDEاز یک کابل ریبونی برای ارتباط با برداستفاده میکند در این نوع کابل تمام سیمهای مورد نظر به صورت تخت و در کنار یکدیگر قرار میگیرند.این نوع ریبونها دارای 40یا 80 سیم هستند.در ابتدا وانتهای کابلهای مذکورو در قسمت میانی آن از یک کانکتور خاص استفاده میشود.مجموع طول کابل فوق نمیتواند از 46سانتی متر بیشتر باشد.فاصله ی بین کانکتور اول و کانکتکوردوم حاکثر 12اینچ وفاصله کانکتور دوم با سوم حداکثر6اینچ است.

اسلاید 10 :

مشخصات اصلی دیسک سخت

  • کنترلر EIDEدارای دوکانال است که به هر کدام از کانالها میتوان دوواحدEIDEمتصل کرد.یکی از آنهاmaster خواهد بود ودیگریslaveمیشود.سه کانکتور کابل ideبه ترتیب به برد اصلی، درایو اولیه(master)ودرایو ثانویه(slave)متصل میشود.
  • دیسک سخت بهتر است به primary ide channelوصل شود.زیرا بیشترین ظرفیت انتقال داده را دارد وبرای اتصال دو دیسک سخت به رایانه بهتر است یکی از آنها را به masterدرprimaryودیگری را به master در secondary channelوصل کرد.زیرا دو کنترلر secondaryوprimary
  • توانایی انجام کار به صورت چند وظیفه ای را دارند ومیتوانند در یک زمان وبه صورت مستقیم کار را انجام دهد.ولی دو کانال slave و master چنین امکانی را ندارند ودر یک زمان یکی از آنها کار میکند.

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
عنوان محصول دانلودی:nx
یکی از بهترین فایل ها در این موضوع پیش روی شماست. فهرست ، چکیده و لینک دانلود مربوط به nx را در ادامه مطلب ببینید
nx

دانلود این فایل

(word) فایل ورد مقاله سلجوقیان

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

nx دارای 33 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي nx،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن nx :

سلجوقیان

دودمان سلجوقیان ایران
سلجوقیان
1037–1194
]]خوارزمشاهیان|[[

اوج محدوده فرمانروایی ترک‌های سلجوقی
پایتخت نیشابور
ری
اصفهان
زبان‌(ها) فارسی
عربی
ترکی اغوز
مذهب اسلام
دولت پادشاهی
تاریخچه
– تأسیس 1037
– انقراض

سلجوقیان « 590- 429 ق / 1194 -1038 م»
دولت سلجوقی که توسط دو برادر، چغری بیگ و طغرل بیگ ترکمان به دنبال غلبه نهایی ایشان بر مسعود غزنوی به وجود آمد، هر چند از لحاظ نظامی بر عناصر ترک و ترکمان متکی بود، اما از نظر اداری و سیاسی به همان اندازه دولت غزنوی، صبغه ایرانی داشت که بر بستری و آل سلاجقه نیز همچون غزنویان خود را وارث آیین و رسوم سامانیان می‏دانستند.
نیم قرن پس از آن که حکومت طغرل در خراسان پا گرفت، قلمرو جانشینان او از جیحون تا فرات و از فارس تا شام و آناطولی را در بر گرفت و بدین گونه یک خاندان غیر ایرانی پس از گذشت چهار سده که از سقوط ساسانیان می‏گذشت، حدود ایران را که به دست وی افتاده بود به وسعه عهد ساسانیان رساند و حتی فرهنگ ایرانی و میراث ساسانی را در سراسر آن نشر کرد. گرچه شیوه فرمانروایی آنها، با نظام ملوک الطوایفی، مرکز گریز و جنگهای بی وقفه و بیابانگردی، بیشتر یادآور دوران اشکانیان بود.
قدرت گیری سلجوقیان
آغاز کار سلجوق
پس از مرگ دُقاق، فرزند وی، سلجوق مورد توجه بیغو قرار گرفت و با لقب سباشی «= جلو دار لشکر» مفتخر شد. سلجوق چون خود را به بیغو بسیار نزدیک می‏دید، به خود اجازه داد، روزی در حرمخانه پادشاه رفته، بالاتر از زنان و فرزندان وی بنشیند. زنان بیغو این رفتار «ناپسند» را به پادشاه بردند و از وی تنبیه او خواستار شدند. چون سلجوق از عزم پادشاه در سیاست کردن خود، مطلع شد، با صد تن از خویشان و دلاوران و جنگجویان خود به همراه بار و بنه، ترکستان را ترک گفت و رهسپار ماوراءالنهر شد و راه سمرقند در پیش گرفت. چندی در جند اقامت کرد و در همانجا بود که اسلام آورد.
اعتبار نظامی سلجوق
در همین ایام و اقامت وی در جُند بود که برخی از طوایف ترک، از امیر جُند، درخواست باج و خراج کردند. سلجوق وی را از پرداخت باج بر حذر داشت و با دلاوران خود، با سپاهیان ایلک خان به جنگ پرداخت و آن‏ها را متفرق کرد. از آن پس، سلجوق اعتبار و قدرت زیادی کسب کرد و اغلب امیران و پادشاهان در دفع «کفار» از وی استفاده می‏کردند، چنان که، ابراهیم سامانی نز در نبرد با ایلک خان از سلجوق یاری طلبید.
پسران سلجوق :سلجوق چهار پسر داشت به نامهای؛ اسرافیل، میکائیل، موسی بیغو و یونس. میکائیل و موسی بیغو در روزگار جوانی در یکی از جنگها، زخم سختی برداشته و کشته شدند. میکائیل خود دارای دو پسر به نامهای؛ طغرل بیگ و چغری بیگ بود. همین دو برادر بودند که توانستند در عهد مسعود غزنوی، پایه‏های دولت سلجوقیان را مستحکم سازند.
رابطه سلاطین سلجوقی با خلفای بغداد
رابطه سلجوقیان با رهبر اسمی عالم اسلام؛ یعنی خلیفه بغداد نیز مبتنی بر یک سیاست روشن و پیروی از یک سلسله اصول دیپلماسی نبود. از همان عهد طغرل تا پایان فرمانروایی قوم، پادشاهان سلجوق، وقتی محتاج به تأیید خلیفه بودند، نسبت به وی اظهار فروتنی و خاکساری می‏کردند و هنگامی که از حمایت او بی نیاز، با وی دعوی رقابت و همسری داشتند و احیاناً برخوردهایی خشونت آمیز نشان می‏دادند.
خلیفه عباسی در دوران اقتدار این قوم، اگر چه مثل دوران آل بویه در شرایط ضعف نبود، اما با تعظیم و تکریم ظاهری هم که از سوی سامانیان و غزنویان در حق وی اظهار می‏شد، مواجه نبود.
در اغلب مواقع در این دوران، خلیفه بغداد قدرتش محدود به قلمرو کوچک خویش و نظارت بر امور شرعی بود، و حتی اتابکان و خوارزمشاهیان نیز، خلیفه را تنها در همین محدوده مورد تأیید قرار می‏دادند.
انتظام ملوک الطوایفی از طریق قدرت سلطان
ملوک الطوایفی رایج در این عصر هم از طریق قدرت فائقه سلطان تحت نظارت بود. چیزی که این نظارت را تا پایان عهد سلجوقیان تأمین کرد، ترتیبات دیوانی و نظام اداری بود که هر چند شاهزادگان و حکام – ملوک الطوایف – به آسانی به آن گردن نمی‏نهادند، اما به هر صورت نوعی انتظام قابل قبول را در سراسر قلمرو آل سلجوق برقرار می‏داشت.
از سوی دیگر، خوی بیابانی امیران ترک آل سلجوق و قدرت مطلقه و عشق به غارت و استبداد این امیران، نظام دیوانی و صاحبان دیوان را که به هر تقدیر نظم و نسق و حساب و کتاب از لوازم و ضرورتهای شغل آنان بود، این وزیران و دیوانیان را در مقابل سلطان قرار می‏داد زیرا استبداد و اِعمال قدرت بدون حسابرسی و حساب دهی پادشاهان، نظام دیوانی را بر نمی‏تافت.
به همین جهت بارها سلاطین سلجوقی، وزیران خود را کشتند و یا به کشتن دادند و یا به دست دشمنان سپردند و اموالشان را مصادره کردند.
زمینداری سلجوقی اقطاع و سستی بنیان های حکومت
با توسعه و رایج شدن نظام اقطاع، بزرگان و امیران خود را در مجرای قانونی انداخته و به نام قانون و حکومت، اقدامات مستبدانه را مشروع و مقبول ساختند. در عین حالی که، بنیانهای حکومت را نیز سست و بی دوام نمودند.
به هر حال این شبانان بیابانگرد، بعد از غلبه بر مسعود، در مرو و همچنین نیشابور، خطبه سلطنت به نام خود خواندند و آغاز فرمانروایی آل سلجوق را اعلام داشتند.
این جابجایی سلطنت از غزنویان به سلجوقیان دست کم برای مردم ایران با وجود استمرار برخی از معایب و مصیبتهای گذشته که ناشی از طبیعت این قوم و استبداد مطلقه حاکم بر ایران بود محاسن و منفعتهایی نیز به همراه داشت.
چه امیران اولیه قوم که تربیت شدگان وزیرانی با کفایت و مدبر و توانا همچون خواجه عمید الملک کندری، و خواجه نظام الملک طوسی بودند، این میزان درک و آگاهی منافع دراز مدت دولت خود را داشتند که بخشی از اموال ستانده شده را صرف رعایا، تعمیر جاده‏ها، امنیت راهها، ساختن پلها و رباطها کنند. بدون نظارت آنها بر احوال رعایایی که می‏باید بر وفق آیین حکومت، منافع مادی و نیروی نظامی آن را تأمین کنند، ممکن نبود.
وزارت وزیران با کفایت
به هر حال این نکته نیز از شگفتیهای تاریخ این مرز و بوم است که پر بارترین، پر آوازه‏ترین و طلایی‏ترین ادوار آن در پایان سده‏های نخستنی اسلامی، مقارن فرمانروایی قومی بیگانه، بیابانگرد بود که در عهد سامانیان و غزنویان بیشتر به حال بیابانگردی و راهزنی در اطراف بخارا و مرزهای شمالی خراسان سر می‏کردند و هیچ گونه پیوند قابل ملاحظه‏ای با تمدن و فرهنگ شهر نشینی نداشتند.
عامل عمده توفیق آنها در نیل به این موفقیت غیر منتظره، اتکاء آنها بر ایمان مذهبی و اعتمادشان بر دستگاه وزارت بود که هر چند در اواخر چندان استوار نماند، در همان آغاز کار به استقرار دولت و قدرت و شوکت آنها کمک بسیار کرد.
این که خواجه نظام الملک وزیر در اواخر عمر که از جانب سلطان تهدید به عزل شد، گفته بود
«دولت آن تاج به این دوات وابسته است»
نقش وزارت را درتوسعه و تنظیم دولت آنها خاطر نشان می‏کرد و حوادث بعدی نیز نشان داد که خواجه گزاف نمی‏گفت.
در مدتی که سلطنت سلاجقه به حمایت دستگاه وزارت و سازمان دیوان، مجال توسعه یافت، دوران فرمانروایی سلجوقیان دوران شکل گیری سنتهای اداری، و عصر ترقی و توسعه صنایع و معارف شد، که مساعی خواجه نظام الملک طوسی در این توفیق، نقش غیر قابل انکار داشت.
نتیجه آن شد که حکومت سلجوقیان در مقایسه با غزنویان که تنها متکی بر یک ماشین جنگی و مخرب و تهاجمی بود و علاقه‏ای به سازندگی و اهمیتی به حضور طولانی مدت خود، در مناطق تحت نفوذ نمی‏داد، بسیار موفقتر عمل کرد.
حکومت این فرمانروایان غیر ایرانی نمونه‏ای شد که در رعایت آداب عدالت و در حمایت از ارکان شریعت، خیلی بیش از آن چه حکومت غزنویان، در آغاز فرمانروایی خویش، داعیه آن را داشتند توفیق حاصل کرد و نتایجی نیکو و سنتهایی تمدن ساز در همین دوره برای آیندگان به یادگار گذاشتند.
اسامی فرمانروایان سلجوقیان
طغرل سلجوقی
جغری بیگ سلجوق
الب ارسلان سلجوقی
ملکشاه سلجوقی
برکیارق سلجوقی
محمد بن ملکشاه سلجوقی
سنجر سلجوقی
محمود بن ملکشاه سلجوقی
طغرل بن محمد بن ملکشاه سلجوقی
مسعود بن محمد بن ملکشاه سلجوقی
ملکشاه بن محمود سلجوقی
محمد بن محمود سلجوقی
سلیمان شاه بن محمد سلجوقی
سلطان ارسلان بن طغرل سلجوقی
طغرل بن ارسلان سلجوقی
طغرل سلجوقی «455-429 ق / 1038- 1063 م»
طغرل در آغاز محرم 429 ق / اکتبر 1038 م وارد نیشابور شد و در کوشک شادیاخ بر تخت سلطنت نشست و خطبه به نام خود خواند.
پس از آن برادرش چغری بیگ را کارگزار گشودن هرات نمود. چغری بیگ نیز پس از گشودن شهر، عموی خود را به امارت آن جا گذاشت و به مرو رفت و آن جا را به تصرف درآورد.
با غلبه نهایی بر مسعود در جنگ دندانقان، و چیره شدن طغری بیگ بر بلخ، تمامی نواحی خراسان به دست سلجوقیان افتاد. در زمان طغرل، خوارزم در اختیار شاه ملک بود که در 22 ماه رجب 432 ق / 28 مارس 1041 م بر تخت پادشاهی خوارزم نشسته بود.
خبر کشته شدن سلطان مسعود غزنوی به چغری بیک رسید، وی با سپاهی به کنار آمویه رفت و به همراه اسماعیل خوارزمشاه که توسط شاه ملک از امارت خوارزم برکنار شده بود، رهسپار آن دیار شدند. اما به سبب سرمای زمستان کاری از پیش نبردند تا آن که در بهار سال 433 ق / آوریل 1041 م در نبردی سخت، ملک شاه را شکست داده، بر خوارزم نیز چیره شدند.
چیرگی بر خوارزم و آغاز فتوحات سلاجقه در سراسر ایران
از آن پس فتوحات سلجوقیان و تسلط آل سلاجقه بر سراسر ایران آغاز شد. طغرل پس از تحکیم قدرت در خراسان، گرگان و طبرستان را به اطاعت خویش درآورد. بعد از آن نیز چندی در ولایات جبال تاخت و تاز کرد و بالاخره در 446 ق / 1054 م به تسخیر آذربایجان پرداخت.
در 44 ق / 1052 م، القائم بامر الله – خلیفه عباسی – فرستاده‏ای به نام ابو محمد هبه الله بن محمد بن حسن بن مأمونه را نزد طغرل گسیل داشت و او را به بغداد فرا خواند.
طغرل که سرگرم پیروزیها و فتوحات خود بود، مجال رفتن به بغداد را نداشت، از این رو، فرستاده خلیفه تا سه سال نزد طغرل باقی ماند. طغرل در «447 ق / 1055 م» عازم بغداد شد.
القایم بامر الله چون خبر نزدیک شدن او را به شهر شنید، پیشکشهای گرانبها برای او فرستاد و ملک رحیم دیلمی تا نهروان به پیشواز طغرل آمد. اما به دستور امیر سلجوقی دستگیر و در دژ تبرک ری زندانی شد.
عراق عجم و عراق عرب در اختیار طغرل سلجوقی قرار گرفت
خلیفه با رسیدن طغرل به بغداد، پادشاهی عراق عجم و عراق عرب را به او بخشید. و دستور داد که نام طغرل بیگ را در خطبه بخوانند و سکه به نام او زنند و او را به لقب «سلطان رکن الدوله ابوطالب طغرل بیگ محمد بن میکائیل یمین امیرالمؤمنین» خواند. چندی بعد نیز به فتنه بساسیری را که موجب فرار خلیفه القائم از بغداد شده بود، پایان داد و خلیفه را با احترام به بغداد باز آورد. «452 ق / 1060 م» آن گاه برای ایجاد یک پیوند استوار با خلیفه، با اصرار و الزام، سیده النساء دختر خلیفه را به ازدواج درآورد «454 ق / 1062 م»
و اندکی بعد به سبب بیماری و کهولت سن در سن هفتاد سالگی و در هشتم رمضان سال 455 ق / پنجم سپتامبر 1063 م چشم از جهان فرو بست. چون برادرش جغری بیگ پیش از او دار فانی را وداع گفته بود، بعد از طغرل برادر زاده‏اش الب ارسلان به فرمانروایی آل سلجوق رسید.
وزیران طغرل
وزیران طغرل به ترتیب عبارت بودند از:
ابوالقاسم کربانی، ابا احمد دهستانی، و عمیدالملک ابو نصر کندری که از آن میان، عمیدالملک در خرد و دانش و تدبیر و سیاست انگشت نما بود.
جغری بیگ سلجوق «452 – 429 ق / 1060-1038 م»
جغری یا چغری بیگ برادر طغرل سلجوقی است که در تحکیم و بنیان گذاری دولت سلجوقیان، نقش عمده‏ای ایفا نمود. اتحاد و یگانگی بین این دو برادر که در تاریخ ایران زمین، کم نظیر است، موجب شد که قوای محدود سلجوقیان در اوان فرمانروایی خود، بتواند با هماهنگی در خور تحسینی، بیشترین کارایی را داشته باشد.
جغری بیگ به همراه برادرش طغرل در سال 425 ق / 1034 م، به خوارزم رفت و از هواداران هارون پسر التونتاش شدند و به نشان دوستی، گروهی از سلاجقه به آن کرانه رفتند و شمار ایشان پیوسته رو به فزونی می‏گرفت.
در این احوال، علی تکین پادشاه ترکستان درگذشت و شاه ملک به جای او نشست. شاه ملک که با سلجوقیان دشمنی سختی داشت، به همین انگیزه از جُند، قرارگاه حکومت خویش، با شماری از سپاهیان و لشکریان به سوی خوارزم رهسپار شد و بر سلجوقیان شبیخون زد و به گفته مورخان حدود هفت هزار تن از آنان را از دم تیغ گذراند و تعداد زیادی نیز به اسارت برد.
هارون چون از این رویداد آگاه شد، به گروهی از سلجوقیان که از این جنگ جان سالم به در برده بودند، به خوارزم خواند و قول کمک به آنان داد. در همین ایام، هارون با شاه ملک پیمان دوستی بست.
چون خبر دوستی هارون با ملک شاه و حضور سلجوقیان در خوارزم به مسعود غزنوی رسید، سخت بیمناک شد و بر آن گردید تا به هر ترتیب ممکن، هارون را از میان بردارد. به توطئه‏ای که علیه هارون شکل گرفت و منجر به قتل او شد «432 ق / 1040 م»، برادر او اسماعیل بر تخت امارت خوارزم نشست. اما حکومت او دیری نپایید، و شاه ملک دوست دیرین برادرش هارون، با سپاهی گران رهسپار خوارزم شد و اسماعیل به ناچار متواری شد و شاه ملک در 22 رجب 432 ق / 28 مارس 1041 م، بر تخت پادشاهی خوارزم نشست.
نبرد جغری بیگ با شاه ملک
جغری بیگ با اطلاع از اوضاع خوارزم و با همدستی شاه مخلوع آن دیار – اسماعیل با سپاهیان خویش عازم نبرد با ملک شاه شد و دژی را که ملک شاه در آن مستقر بود محاصره کرد، اما به سبب سرمای زمستان کاری از پیش نبرد و بازگشت. بار دیگر و در بهار 432 ق / آوریل 1041 م، به همراه برادرش طغرل به خوارزم لشکر کشید و پس از نبردی سخت، شکست خورده در عقب نشینی به غزنین و در بین راه درگذشت.
هنگامی که کار خوارزم پایان گرفت، امیران و بزرگان سلجوقی، سرزمینهایی را که به دست آورده بودند، میان خود تقسیم کردند تا بتوانند به آسانی به سر و سامان دادن به اوضاع کشورها و مناطق فتح شده خویش بپردازند. جغری بیگ بر خراسان چیره شد و مرو را به پایتختی برگزید، و موسی یبغو را به فرمانروایی بُست، هرات، سیستان و نواحی مجاور حکم کارگزاری داد. طبس و کرمان نیز به قاورد، پسر جغری بیگ سپرده شد. جغری بیگ در سال 452 ق / 1060 م، پیش از برادرش طغرل دار فانی را وداع گفت.
الب ارسلان سلجوقی «455 – 465 ق / نوامبر 1072 – دسامبر 1063 م»
پس از وفات طغرل، برادر زاده‏اش، اَلْب ارسلان به جای او بر تخت سلطنت سلجوقیان نشست. درباره جانشینی الب ارسلان، بین مورخان اختلاف نظر وجود دارد.
برخی او را جانشین بلاواسطه طغرل دانسته‏اند و بعضی دیگر بر این باورند که الب ارسلان پس از یک نزاع محدود خانوادگی جانشین طغرلشد. از جمله حمدالله مستوفی بر این رأی است و می‏گوید که پس از طغرل، سلیمان بن جغری بیک، برادر الب ارسلان که در ری بود، بر تخت نشست.
قُتُلْمش پسر اسماعیل و عموزاده طغرل چون این خبر شنید به انگیزه این که جایگاه پادشاهی را از آن خود می‏دانست، با کمک گروهی از ترکمانان به جنگ سلیمان آمد و بر وی چیره شد.
الب ارسلان نیز پس از آگاهی از این رویداد، از خراسان رهسپار ری شد و در دامغان قتلمش را شکست داد و وی به هنگام فرار از اسب به زیر افتاد و در دم جان سپرد و پادشاهی سلجوقیان از آن الب ارسلان شد. راوندی، الب ارسلان را پادشاهی با هیبت، خوبروی، ورزیده و دلاور توصیف می‏کند که تیر او هرگز به خطا نمی‏رفت.
قتل خواجه عمید الملک کندری به سعایت خواجه نظام الملک
در زمان الب ارسلان، وزیر طغرل – خواجه عمید الملک کندری – به سعایت خواجه نظام الملک طوسی و به دستور پادشاه به قتل رسید «456 ق / 1064 م» و مقام وزارت به نظام الملک سپرده شد.
سال بعد «457 ق / 1065 م» رهسپار گرجستان و ارمنستان شد و در آن جا کر و فری کرد. شهرهای دربند خزر و ایخاز را گرفت و با پادشاه گرجستان، بقراط پسر گریگور، به جنگ پرداخت و او را شکست داد. گریگور به سلطان با سازش نشست و گروهی از بزرگان و امیران گرجی به اسارت درآمدند که تعدادی از آنها نیز اسلام آوردند. بقراط بن گریگور، دختر خود را به ازدواج الب ارسلان درآورد و سلطان نیز حکومت گرجستان را دوباره به گریگور داد.
پس از چندی، الب ارسلان، شاهزاده خانم گرجی را طلاق گفت و او را به عقد خواجه نظام الملک درآورد که یکی از پسران خواجه به نام احمد، از این زن است. الب ارسلان در 458 ق / 1066 م، فارس را تسخیر کرد و در سال 459 ق / 1067 م، برادر خود قاورد را از کرمان به جنگ فضلویه، پادشاه شبانکاره فرستاد. با پیروزی قاورد، تمامی کرانه فارس به قلمرو آل سلجوق افزوده شد. قاورد پس از این پیروزی، بر برادر خود الب ارسلان سرکشی آغاز کرد و نافرمان شد. سلطان الب ارسلان هم با سپاهی گران به فارس لشکر کشید و قاورد که تاب مقاومت در برابر سپاه الب ارسلان را نداشت، از برادر امان خواست و پادشاه او را به حکومت کرمان فرستاد.
نبرد الب ارسلان با امپراتور روم
چندی بعد، سلطان سلجوقی در ملاذ گرد (= مناذ کرت) واقع در ارمنستان، در پیکار با (امپراتور روم) لشکر بیزانس را مغلوب نمود «ذی القعده 463 ق / اگوست 1071 م» و رومانوس دیوجانس، قیصر بیزانس را اسیر کرد . دو سال بعد با دویست هزار سوار به جنگ با شمس التکین، پسر طمغاج، پادشاه ماوراء النهر، از خراسان رهسپار آن سامان شد و از رود جیحون گذشت و دژ برزم را محاصره و پس از چندی آن را گشود.
در این گیر و دار، یوسف برزمی مسئول دژ «= کوتوال» را به نزد سلطان آوردند. سلطان درباره شمار سپاهیان خان ماوراء النهر از وی پرسشهایی کرد، اما یوسف به درشتی به سلطان پاسخ گفت. الب ارسلان که سخت خشمگین شده بود، دستور داد او را بیرون برده به قتل رسانند، ولی یوسف خود را از چنگ غلامان رهایی داد و با خنجری که از آستین خویش بیرون آورد، به سوی سلطان شتافت.
غلامان از این کار جلوگیری کردند، اما الب ارسلان که به تیر اندازی خود مطمئن بود، دستور داد تا او را رها کنند و از کمان تیری به سوی او رها کرد، از قضا، تیر به یوسف اصابت نکرد و در این میان، یوسف خود را به سلطان رساند و با خنجر زخمی کاری بر او زد. الب ارسلان از این زخم در «ربیع الاول 465 ق / نوامبر 1072 م» چشم از جهان فرو بست. القائم بالله – خلیفه عباسی – الب ارسلان را لقب «عضدالدین برهان المؤمنین» داده بود.
مورخان می‏گویند که هنگام بروز این واقعه، دو هزار غلام مسلح در خدمت سلطان بودند و از شگفت زدگی به اندیشه دستگیری قاتل نبودند، اما جامع نیشابوری سرکرده فراشان دربار، با میخکوبی که در دست داشت بر سر یوسف کوفت و او را از پای درآورد. پس از وفات الب ارسلان، پسرش ملکشاه جانشین او گردید.
نبرد الب ارسلان سلجوقی با قیصر بیزانس «463 ق / 1071 م»
در 463 ق / 1070 م، امپراتور روم شرقی – آرمانیوس دیوجانس – برای دستیابی به بغداد و از بین بردن خلیفه، و پراکنده کردن آیین مسیحیت در کشورهای اسلامی و نشاندن یکی از پیشوایان ترسایان در بغداد به جای خلیفه، با سپاهی گران از راه ارمنستان و ایران آهنگ بین النهرین «میانرودان» را داشت.
مورخان شمار سپاهیان امپراتور را با ناسازگاری 200 هزار، 300 هزار، و حتی 600 هزار نفر نوشته‏اند. اما به نظر می‏رسید که گفته راوندی در این باره که رقم 300 هزار را پذیرفته و ترکیب سپاه را از رومیان و ارمنیها دانسته، به حقیقت نزدیکتر باشد. چون الب ارسلان از قصد امپراتور روم آگاه شد با 15 هزار سپاه رهسپار آذربایجان گردید و در ملاذگرد، بین اخلاط و ارزروم اردو زد.
اما پس از آن که از انبوهی شمار سپاه امپراتور آگاه شد، به اشاره ساوتکین فرمانده کل سپاه، فرستاده‏ای نزد آرمانیوس فرستاد تا درباره صلح و سازش گفتگو کنند. آرمانیوس این پیشنهاد الب ارسلان را نشان ضعف و ناتوانی سلطان دانست و در پاسخ گفت که در ایران با یکدیگر گفتگو خواهند کرد.
اسارت الب ارسلان به دست رومیان
از حوادث روزگار، روزی سلطان به همراه صد تن از سواران خود در شکارگاه بود که رومیان بر وی تاختند و الب ارسلان را با همراهانش اسیر و زندانی نمودند، اما نمی‏دانستند که سلطان در میان اسیران است.
چون خواجه نظام الملک از این رویداد آگاه شد، این راز را پنهان داشت و شایعه کرد که سلطان بیمار است و خود با پزشکان رفت و آمد می‏کرد. در این بین، نماینده‏ای از سوی امپراتور پیام آورد که دیوجانس آماده گفتگو درباره صلح است. خواجه نظام الملک گفت که سلطان بیمار است، اما پذیرفته که پیمان سازش منعقد شود.
در بازگشت روم، خواجه رو به آنها کرده و گفت، امپراتور از سویی خواهان صلح و سازش است و از سوی دیگر گروهی از بندگان شاه را در شکارگاه گرفته محبوس ساخته است. شما به زودی آنها را آزاد سازید تا به سازش نشینیم. نمایندگان چون نزد آرمانیوس رسیدند، پیام خواجه را گفتند و امپراتور دستور داد بی‏درنگ، اسیران را آزاد و باز فرستند. نظام الملک و امیران و بزرگان دولت در حال پیشواز، زمین را بوسیدند، رومیان چون این تعظیم و تکریم بدیدند در شگفت شدند و از فرصت از دست رفته افسوس خوردند.
تدارکات نظامی الب ارسلان جنگ با روم
الب ارسلان پس از سازش با امپراتور، بلافاصله به تبریز بازگشت و به گردآوری سپاه پرداخت. در یکی از بازدیدهایش از لشکر، غلامی باریک اندام خود را برای جنگ با رومیان به لشکر معرض کرد. فرمانده سپاه با شگفتی از غلام پرسید که از جثه کوچکی چون تو در این نبرد بزرگ چه کار آید، و سلطان به شوخی پاسخ گفت «شاید قیصر روم به دست وی گرفتار شود».
سران سپاه سلطان – سلیق، منکوچک، دانشمند، جاولی، و چالدوز – به همراه سلطان و با لشکری عظیم عازم قفقاز شد و در ملاذگرد با سپاه امپراتور مصاف داد که منجر به شکست سخت امپراتور شد. از قضا، همان غلام کوچک اندام، امپراتور را اسیر و به نزد الب ارسلان آورد.
سلطان، امپراتور را پذیرایی شایان نمود و انجمن جشن و سرور بر پا ساخت. هنگام باده گساری، الب ارسلان از امپراتور پرسید که اگر من به دست تو می‏افتادم چه می‏کردی؟ و امپراتور پاسخ داد که بی درنگ تو را سیاست می‏کردم. اما روز بعد که مستی از سر وی پرید به سلطان گفت «اگر پادشاهی ببخش، اگر قصابی بکش، و اگر بازرگانی بفروش. سلطان دو حلقه در گوش او کرد و فرمود به آسودگی و خوشدلی به کشور خود بازگرد.
فرجام قیصر روم
قیصر روم نیز پذیرفت که هر روز یک هزار دینار به عنوان خراج به سلطان بپردازد و این پول را در دو نوبت از سال بفرستد و هنگامی که سلطان نیاز پیدا کرد ده هزار سوار به کمک او گسیل دارد و اسیران مسلمان را که در روم زندانی بودند، آزاد کند.
با این شرایط قیصر به روم بازگشت و سلطان نیز رهسپار آذربایجان شد. چون امپراتور به کشور خویش رسید، از تعهدات خود سر باز زد و الب ارسلان به همین انگیزه به امیران سلجوقی دستور داد به شهرهای روم یورش برند و هر مکانی را که گشودند، فرزندان و بازماندگان امیران بر آن کرانه‏ها فرمانروا باشند. بنابراین امیر سلیق، از روم و کرانه‏ها آن و امیر آرتق، شهرهای ماردین و آمِد، و امیر دانشمند قیصریه و سیواس، چاولی؛ کرانه مرعشی و امیر منکوچک، شهرهای غازی، ارزنجان و کرانه‏های دیگر را گرفتند. اما به زودی بر سر بخش کردن قلمروهای متصرف شده به نزاع پرداختند تا آن که در زمان سلطان ملکشاه و به اشارت نظام الملک، امیر سلیمان فرزند قُتُلمش به فرمانروایی آن کرانه‏ها رسید و کار کشمکش و پیکار بین امیران پایان گرفت.
ملکشاه سلجوقی «485 – 465 ق / 1092- 1072 م»
الب ارسلان چندین پسر داشت، اما به انگیزه دلبستگی زیاد به ملکشاه که در دلاوری و تهور شهرت داشت، در زمان حیات، او را به ولایت عهدی خود برگزید. این پادشاه در 447 ق / 1055 م دیده به جهان گشود و به هنگام امارت هجده ساله بود؛ قامتی تمام، شانه‏هایی پهن و بازویی نیرومند و ستبر داشت و با جمله سلاحها آشنایی و در سواری و چوگان بازی، بی اندازه چالاک بود.
ملکشاه در همان آغاز جلوس با مخالفت عموی خود، قاورد – حاکم کرمان – مواجه شد اما در جنگی که بین آن دو در کرج روی داد، قاورد را مغلوب و سپس به تدبیر نظام الملک در زندان مقتول شد. دو پسر قاورد – ایرانشاه و سلطان شاه – نیز در زندان نابینا شدند.
پس از تحکم قدرت خود، با توصیه خواجه نظام الملک به توسعه قلمرو خود پرداخت. نخست در بغداد، دختر خویش را به خلیفه المقتدی تزویج کرد «480 ق / 1087 م». سال بعد به دعوت فقیهان ماوراءالنهر رهسپار خراسان شد و از آن جا با گروهی از سپاهیان زبده خویش به سمرقند تاخت «481 ق / 1088 م»، و شهر را با عراده و منجنیق محاصره کرد.
سرانجام احمد خان، فرمانروای آن جا را تنبیه و او را به رعایت احوال رعیت الزام کرد. پس از آن به توسعه قلمرو خویش پرداخت و انطاکیه و دمشق و حلب را به تصرف درآورد و آن کرانه‏ها را بین امیران سپاه بخش کرد.
سپردن تدبیر امور را به دست با کفایت نظام الملک وزیر
سلطان بیشتر اوقات خود را به لهو و شکار می‏گذراند و تدبیر امور را به دست وزیر با کفایت خویش، خواجه نظام الملک سپرده بود. با این حال برای آگاهی از احوال رعایا، غالباً در اکناف مملکت به مسافرت اشتغال داشت و به آبادانی بلاد و امنیت راهها توجهی خاص داشت. در اکثر جاده‏ها، پلها و رباطها بنا کرد و خلیفه لقب «یمین امیر المؤمنین و قسیم امیر المؤمنین» بدو داد.
درباره دادگری و انصاف و دینداری ملکشاه، راوندی می‏نویسد: «دادگری و سیاست سلطان ملکشاه به اندازه‏ای بود که در روزگار او هیچ ستمدیده و دادخواهی نبود و اگر ستمدیده‏ای می‏آمد او را دربان و پرده داری نبود، ستمدیده با پادشاه به روشنی سخن می‏گفت و داد می‏خواست.
تقویم جلالی نیز به الزام یا تشویق او به وجود آمد. به شعر و ادب علاقه داشت و در نوشته‏های شخصی هم گه گاه ابیات و اشعار فارسی نقل می‏کرد. غالباً در اصفهان و گه گاه در نیشابور به سر می‏برد. در نگهداشت شعرا خیلی بیش از پادشاه قبل از خود – الب ارسلان و طغرل – اهتمام کرد. معزی، مداح و شاعر معروف دربار او تخلص خود را از یکی از القاب او، معزالدین ، گرفت.
بخش ملکشاه از نظام الملک وزیر
در اواخر سلطنت از قدرت و سلطه نظام الملک ملال خاطر یافت. گویند ترکان خاتون، دختر ابوالمظفر عمادالدوله ابراهیم طمغاج بن نصر که همسر ملکشاه بود، بر سلطان نفوذ فراوان داشت. وزارت ترکان خاتون با مرزبان بن خسرو فیروز تاج الملک ابوالغنائم بود و این بانو می‏کوشید وی را به جای نظام الملک به وزارت سلطان بنشاند.
به همین انگیزه به بدگویی از خواجه نظام الملک می‏پرداخت و در این کار به اندازه‏ای پافشاری نمود که رأی سلطان را نسبت به خواجه برگرداند. انگیزه اصلی این دشمنی ترکان خاتون آن بود که کودک خود را به جانشینی ملکشاه برگزیدند، ولی خواجه، برکیارق، پسر زبیده خاتون، دختر امیر یاقوتی را که فرزند ارشد سلطان بود، برای این جایگاه سزاوارتر و شایسته‏تر می‏دانست. عاقبت ملکشاه جایگاه نظام الملک را به تاج الملک واگذار کرد و وزیران زیردست او را نیز از مناصبشان بی‏کار نمود. چنان که جایگاه شرف الملک ابوسعد مستوفی را به مجدالملک ابوالفضل قمی و جایگاه کمال الدین ابوالرضا عارفی را به سدید الملک ابوالمعالی داد.
مرگ خواجه نظام الملک وزیر
سلطان ملکشاه در «485 ق / 1092 م» رهسپار بغداد شد و خواجه نظام الملک به دنبال او شتافت. از این رو وقتی خواجه در راه اصفهان به بغداد، در حدود سهنه «صحنه» و به قولی در بروجرد رسید، ابوطاهر، یکی از فداییان اسماعیلی ظاهراً، به تحریک تاج الملک قمی، خواجه را به ضرب خنجر از پای درآورد «رمضان 485 ق / اکتبر 1092 م». خواجه در زمان مرگ هفتاد و هفت سال سن داشت، و البته ملکشاه نیز از مرگ خواجه و فقدان او اظهار تأثر نکرد.
خود سلطان نیز چند هفته پس از مرگ خواجه، در پایان یک شکار بیمار شد و چشم از جهان فرو بست «رمضان / شوال 485 ق / اکتبر / نوامبر 1092 م». پس از ملکشاه، پسرش برکیارق، بعد از درگیریهای خانوداگی با حمایت و تدبیر پسران خواجه نظام الملک بر تخت امارت سلجوقیان نشست.
برکیارق سلجوقی « 498-485 ق / ژانویه 1105- 1092 م»
با مرگ ملکشاه، برکیارق می‏باید به جانشینی پدر بر تخت سلطنت سلجوقیان بنشیند، اما، ترکان خاتون یکی از همسران ملکشاه که بر او نفوذ فراوانی داشت، کوشش فراوانی مبذول داشت تا با دسیسه چینی و حتی جنگ با برکیارق، فرزند خود را بر تخت امارت بنشاند. این کشمکش که از زمان حیات ملکشاه آغاز شد، نتایج ناگواری به همراه آورد، از جمله منجر به برکناری خواجه نظام الملک و نهایتاً مرگ او شد.
برکیارق هنگام مرگ پدر در اصفهان بود. از سوی دیگر، ترکان خاتون در بغداد از خلیفه خواست تا خطبه به نام فرزند او بخواند. اما چون محمود فرزند ترکان خاتون، خردسال بود، خلیفه از پذیرفتن آن خودداری می‏کرد. عاقبت این زن با فریفتن اطرافیان خلیفه و بخشیدن زر و سیم فراوان به درباریان المتقی، و با برانگیختن ابوجعفر، پسر خلیفه، خطبه به نام پسر خود محمود گرفت.
پس از آن، ترکان خاتون، یکی از امیران خود را به نام کربوغاز، به اصفهان فرستاد تا به هر وسیله‏ای که شده، برکیارق را دستگیر و وسایل آمدن محمود را به اصفهان فراهم نماید. اما غلامان نظامی که منسوب به خواجه نظام الملک بودند، چون از این قصد آگاه شدند، به کمک و یاری برکیارق برخاستند و او را به ری برده بر تخت نشاندند. همچنین بیست هزار سپاه به برکیارق پیوستند. در این میان، ترکان خاتون به همراه پسرش به اصفهان آمد و فرزند خود محمود را بر تخت نشاند. چون برکیارق با بیست هزار سپاهی برای فتح اصفهان شتافت، مجدالملک قمی و تاج الملک ابوالغنائم که از پیشکاران ترکان خاتون بودند، با پرداخت مبلغ پانصد هزار دینار به برکیارق، او را از فتح اصفهان منصرف ساختند. برکیارق پس از آن به همدان رفت.
دسیسه های ترکان خاتون علیه برکیارق
ترکان خاتون پس از آن، ملک اسماعیل، دایی برکیارق را با نوید این که او را به همسری خویش خواهد پذیرفت، فریفته، به جنگ برکیارق فرستاد. در آغاز 486 ق / فوریه 1093 م، دو سپاه در نزدیکی کرجِ همدان با یکدیگر رو به رو شدند. جنگ سختی درگرفت و ملک اسماعیل شکست خورد و در ماه رجب 486 ق / آگوست 1093 م به دستور برکیارق کشته شد.
در همین ایام، مدعی دیگر تاج و تخت، تَتُش، عموی برکیارق بود که علیه وی برخاسته بود. از این رو برکیارق با شمار کمی سپاه به اصفهان رفت، اما در آن جا دستگیر و زندانی گردید و قرار بود که بر چشمان او میل کشیده، کورش سازند. از قضا، در همین زمان، محمود برادر ناتنی او در اصفهان به بیماری آبله دچار شد و به زودی درگذشت.
از این رو، امیران، برکیارق را از زندان آزاد و او را به تخت نشاندند «487 ق / 1094 م». برکیارق نیز بعدها طی یک زد و خورد نزدیک ری، تتش را مغلوب و مقتول کرد «صفر 488 ق / فوریه 1095 م».
پسران خواجه در خدمت برکیارق
برکیارق سلطنت خود را مدیون حمایت و تدبیر پسران خواجه نظام الملک بود، اما چون نتوانست با آنها سازگاری کند، آنها را از خود برنجاند. مؤید الملک پسر خواجه که از برکیارق رنجیده خاطر بود، به گنجه نزد محمد، پسر دیگر ملکشاه رفت و او را به مخالفت وی برانیگخت.بین دو برادر در طی سه سال، پنج جنگ روی داد، اما عاقبت کار به صلح و سازش کشید. در این صلح «496 ق / اکتبر 1012 م» مقرر شد که آذربایجان و اران و ارمنستان از آن محمد باشد و عراق و اصفهان و جبال تحت فرمان برکیارق و بدین گونه قلمرو سلاجقه تجزیه شد. معهذا سلطنت برکیارق چندان طولانی نشد.
در اواخر کار، در حالی که از عمرش به زحمت بیست و هفت سال می‏گذشت و بیش از دوازده سال سلطنت نکرده بود، در راه بغداد به شدت بیمار شد. برکیارق از جوانی به بیماری سل مبتلا بود و در این هنگام شدت بیماری او را در بین راه به توقف در بروجرد وادار کرد. همان جا هم پس از چهل روز توقف در ربیع الثانی 498 ق / ژانویه 1105 م وفات یافت. پسر چهار ساله‏اش را که ملکشاه بن برکیارق نام داشت بزرگان به امارت برداشتند، اما عمویش محمد بن ملکشاه او را بر کنار و قلمرو برکیارق را به متصرفات خود ملحق کرد.
محمد بن ملکشاه سلجوقی «511 – 498 ق / آوریل1118 -1105 م»
با مرگ برکیارق، امارت کودک چهار ساله‏اش دیری نپایید و عموی او، محمد بن ملکشاه که پس از سه سال نبرد با برکیارق، طی توافقی، امارت آذربایجان، اران و ارمنستان را داشت، قلمرو برادر را ضمیمه متصرفات خویش ساخت و خود را سلطان محمد خواند.
لقب او «غیاث الدنیا و الدین ابو شجاع محمد بن ملکشاه قسیم امیر المؤمنین» بود. سلطان محمد در هجدهم شعبان 474 ق / 21 ژانویه 1082 م دیده به جهان گشود و به هنگام مرگ برادر 24 ساله بود.
در آغاز پادشاهی خویش برای از میان برداشتن دو تن از غلامان برکیارق – صدقه و ایّاز – رهسپار بغداد شد و در جنگی که روی داد صدقه را در میدان جنگ به قتل رساند و ایاز را اسیر و سیاست کرد.
سپس برادر دیگر خود را به نام احمد سنجر که با او از یک مادر بود، از جانب خویش حکومت خراسان داد و در واقع حکومت احمد یازده ساله را که از سال 490 ق / 1097 م امارت خراسان داشت، تأیید و تثبیت نمود.
فتنه اسماعیلیه در عهد محمد بن ملکشاه
از جمله حوادث مهم دوران محمد بن ملکشاه، فتنه اسماعیلی شاهدژ اصفهان بود. هنگامی که برکیارق و محمد در کشمکش و جنگ بودند، اسماعیلیان از فرصت سود جسته، با فرستادن داعیان و مبلغان به شهرهای گوناگون، دعوت خود را آشکار می‏ساختند؛ کار آنها به زودی بالا گرفت و گروه زیادی از مردمان به آیین اسماعیلیه گرویدند.
در اصفهان ادیبی به نام عبدالملک عطاش، نخست خود را شیعه دوازده امامی شناساند، اما چندی بعد، باورهای شیعه هفت امامی و باطنیه را آشکار نمود.
علمای اصفهان بر وی شوریدند. عبدالملک از شهر گریخته به ری رفت و به حسن صباح که کیش اسماعیلی داشت، پیوست.
فتنه شاهدژ
از زمان سلطان ملکشاه، به منظور نگهداری گنجینه‏ها و خزانه شاهی، نزدیک اصفهان دژی استوار بنا نهادند که به قلعه دژ و بعدها به شاهدژ مشهور شد. در این دژ گروهی از دختران سرای پادشاهی و بستگان پادشاه می‏زیستند. احمد بن عبدالملک عطاش به عنوان آموزگار کودکان، به آن دژ رفت و آمد داشت و هر بار که از اصفهان می‏آمد برای ساکنان دژ، جامه‏های گرانبها می‏خرید. نگهبانان دژ از دیلمیان بودند که عبدالملک، به تدریج با آنها بنا دوستی نهاد و اندک اندک، نگهبانان را با اصول و فروع کیش اسماعیلی آشنا و علاقمند ساخت.
چندی نگذشت که آن گروه به کیش اسماعیلی گرویدند و عبدالملک را به فرمانروایی دژ برگزیدند. پس از آن در نزدیکی دژ، در جایی به نام دشت گور، مردم را به کیش اسماعیلی دعوت می‏کردند و هر شب گروهی از اهالی اصفهان به آن دشت آمده به سخنان داعیان گوش می‏سپردند.
رفته رفته، سی هزار تن از اهالی اصفهان به مذهب اسماعیلی پیوستند توسط مورخان ثبت شده است.
در مورد اسماعیلیه ، اکثر مورخان با دیدی منفی قضاوت کرده اند. شاید یکی از این دلایل آن باشد که آنها نظم حاکم بر جامعه ی آن روز خود را نپذیرفته بودند. البته قضاوتها یی که در مورد این فرقه شده است خالی از یک سویه نگری و خرافات نیست. چرا که این فرقه یک فرقه ی مخفی بودند و اطلاعات دقیقی از آنها در اختیار مورخان نبوده است. البته باید به خاطر داشت که خیلی از کتابهای آنها در حمله هلاکو به ایران از بین رفت.
کوشش ملکشاه در باز پس گیری شاهدژ
در هر حال، احمد بن عبدالملک عطاش در دژ شاهی اسلحه و مهمات و آذوقه فراوان گرد آورده بود تا در موقع لزوم بتواند در برابر سپاهیان سلجوق پایداری کند. سلطان پس از سیاست کردن صدقه و ایاز به اصفهان آمد و شاهدژ را در محاصره خود درآورد. اما این محاصره طولانی شد و چند سال به درازا کشید.
از جمله طولانی شدن این محاصره، همدستی وزیر شاه، سعدالملک آبی با عطاش بود که با وجود انذار بزرگان دین، سلطان از قبول این ادعا خودداری می‏کرد، تا آن که سعدالملک به فکر از میان بردن سلطان افتاد، اما پیش از اقدام، توطئه‏اش فاش و توسط سلطان به قتل رسید.
چند روز بعد هم، شاهدژ سقوط کرد و عبدالملک عطاش به اسارت سلطان افتاد. عبدالملک را دست بسته بر اشتری نشاندند و به اصفهان برده در کوچه و بازار گرداندند و انبوه جمعیت از زن و مرد و کودک او را سنگباران کردند. هفت شبانه روز به دیوار آویخته بود و تیر بارانش می‏کردند تا آن که به دستور شاه جسدش را پایین آورده و سوزاندند.
محمد بن ملکشاه پس از فرو نشاندن فتنه عطاش، به محاصره الموت پرداخت، اما نتیجه‏ای از آن به دست نیاورد «503 ق / 1109 م».
در اواخر عمر نیز لشکر به شام برد و با صلیبیهای آن دیار به جنگ پرداخت، اما شکست خورده به اصفهان بازگشت «509 ق / 1115 م».
دو سال پس از این لشکرکشی در سن 37 سالگی در ذی الحجه 511 ق / آوریل 1118 م دیده از جهان فرو بست. مورخان سلطان محمد بن ملکشاه را فرمانروایی شجاع و عادل و مدبر دانسته‏اند. ابن خلکان او را – رجل ملوک سلاجقه – مرد پادشاهان سلجوقی نامیده است. پس از مرگ وی، سلطنت سلاجقه به برادرش سلطان سنجر رسید.
سنجر سلجوقی « 552- 511 ق / 1157-1118 م»
سنجر پسر ملکشاه، ملقب به السلطان الاعظم معز الدنیا و الدین ابو الحارث سنجر بن ملکشاه برهان امیر المؤمنین، بنا به گفته ابن فلکان در شهر سنجار، در نواحی موصل، در رجب 479 ق / اکتبر 1086 م چشم به جهان گشود. وی به هنگام وفات پدر «485 ق / 1092 م» هفت ساله و به قولی شش ساله بود، که به امارت خراسان فرستاده شد. بعدها به هنگام فرمانروایی برادرش – محمد – امارت او بر خراسان تأیید و تثبیت شد «490 ق / 1096 م».
سنجر پس از وفات برادرش محمد بن ملکشاه، در خراسان داعیه استقلال یافت و خود را به القاب پدرش، ملکشاه، معزالدنیا و الدین خواند. برادر زاده‏اش محمود بن محمد را که مایل به پذیرش استقلال او نبود، در نزدیک ساوه مغلوب کرد «513 ق / 1119 م»، اما او را بخشود و ولایت عراق را که قلمرو محمد بن ملکشاه بود به او واگذاشت و حتی ولیعهدی خویش را نیز بدو داد.
فتح غزنه توسط سلطان سنجر
سنجر، در آغاز فرمانروایی، قصد تصرف غزنین را کرد که تا زمان وی، هیچ یک از پادشاهان سلجوقی به آن سامان لشکر نبرده بودند. وی پس از گرفتن غزنه، فرمانروایی آن دیار را به بهرامشاه غزنوی واگذار کرد. سپس برای دفع شورش احمد خان، فرمانروای ماوراء النهر، لشکر به آن نواحی کشید و شهر سمرقند را برای چهار ماه محاصره کرد.
سرانجام دژ آن شهر را گشود و احمد خان را دستگیر و قسمتهایی از آن نواحی را که در دوران پادشاهی پدرش، جزو سرزمینهای ایران بود، باز پس گرفت «524 ق / 1130 م». همچنین سیستان و خوارزم را نیز متصرف شد و ملک تاج الدین امیر ابوالفضل را به فرمانروایی سیستان، و اتسز پسر نوشتکین را امارت غرجستان داد.
در 526 ق / 1132 م، مسعود پسر محمود بن محمد، برادر زاده خود را سودای جنگ با سنجر داشت، در عراق و باختر ایران بنای سرکشی و شورش گذاشته بود، با 160 هزار سپاه و مرد جنگاور به پیکار او شتافت. دو لشکر در دینور با یکدیگر رو به رو شدند و پس از نبردی خونین که چهل هزار کشته بر جای گذاشت، مسعود شکست خورد و این فتنه نیز فرو نشست.
فرونشاندن نا آرامی های ماوراء النهر
سنجر، مسعود را به خاطر خویشاوندی بخشود و از آن زمان، وی در خدمت عموی خویش سنجر بود و پادشاهی عراق عجم و آذربایجان را به او و فرمانروایی عراق عرب را به برادر مسعود طغرل – واگذار کرد و خود به خراسان بازگشت. در 535 ق / 1140 م، احمد خان، حاکم ماوراء النهر که از جانب سلطان سنجر حکومت سمرقند را داشت، بنای سرکشی و شورش گذاشت.
سنجر برای گوشمالی او رهسپار سمرقند شد و پس از 6 ماه محاصره، شهر را گشود. احمد خان که در آن ایام بیمار بود، بر روی تخت روان به خدمت سلطان آورده شد. سنجر او را از امارت خلع و پسرش نصر خان را به جای پدر نشاند. سلطان سنجر پس از این واقعه به مرو رفت. سال بعد «536 ق / 1141 م»، به سلطان خبر رسید که ترکان قرلق، گورخان قراختایی را به جنگ ا او تحریک کرده‏اند، بنابراین بار دیگر عازم ماوراء النهر شد.
جنگ سلطان سنجر با گورخان قراختایی
گورخان با یکصد هزار تن از سپاهیان قراختایی و چهل هزار تن از ترکان قُرلَق در نزدیکی سمرقند اردو زد و سلطان سنجر نیز در برابر وی صف آرایی نمود. جنگ خونینی درگرفت و علی رغم رشادتها و دلاوریهای ملک تاج الدین ابوالفضل، والی سیستان، سلطان سنجر شکست خورد و از قطران به خراسان گریخت. چندی پس از این واقعه، اتسز خوارزمشاه بر سلطان شورش کرد و خراسان و نیشابور را به باد غارت و چپاول داد. سلطان سنجر بارها با او جنگید و هر بار نیز او را شکست داد.
جنگ سلطان سنجر با علاء الدین حسین بن غوری
در سال 544 ق / 1149 م، پس از آن که بهرامشاه غزنوی، سر بریده سیف الدین سوری را با پیشکشهای فراوان به نزد سلطان سنجر فرستاد، برادرش علاء الدین حسین بن غوری که لقب جهانسوز داشت، به خونخواهی برادر، آهنگ پیکار با سلطان کرد. سلطان از مرو رهسپار هرات شد و در اوبه، در برابر دشمن صف آرایی نمود.
در جنگی که بین دو سپاه روی داد، سلطان سنجر پیروز و علاء الدین حسین دستگیر و اسیر شد. اما پس از چندی بار دیگر او را به غور فرستاد. در اواخر عمر با (فتنه غز) مواجه شد و در جنگی که با آنها کرد مغلوب و به همراه زوجه خود، ترکان خاتون به اسارت افتاد «548 ق / 1153 م». خراسان به دست غز، عرصه قتل و غارت شد و سنجر سه سال در اسارت آنها باقی بود، بالاخره، پس از رهایی از دست ترکان به مرو بازگشت و دوباره به سلطنت نشست.
ما برای دفع غُز، مهلت نیافت و چندی بعد بر اثر اندوه، وفات یافت «ربیع الاول 552 ق / آوریل 1157 م». سنجر، فرمانروایی کامکار بود. با آن که ثروت بسیار داشت، لباس ساده بر تن می‏کرد، اما در مال بخشی و عشرت جویی افراط داشت. علاقه به شعر و ادب، دربار او را در مرو یادآور دربار محمود غزنوی در غزنه می‏کرد. در بین شاعران دربارش؛ معزی، انوری، عبدالواسع جبلی و ادیب صابر در شعر فارسی، خوش درخشیدند و نام و آوازه او را جاودان ساختند.
مرگ سلطان سنجر و خروج خراسان از دست سلاجقه
خراسان بعد از سنجر، به اندک مدتی از دست سلجوقیان خارج شد و اولاد سلطان محمد، که سلاجقه عراق خوانده می‏شدند، هرگز موفق به استرداد آن از دست مدعیان نشدند.
با مرگ سنجر، سلطنت سلجوقیان به قول مؤلف تاریخ گزیده دیگر «رنگ و بویی نماند» و دستخوش منازعات امرای سنجر، و میدان رقابت شاه مازندران، امیران غور و خوارزمشاه شد و سرانجام به دست خوارزمشاهیان افتاد.
جنگ سنجر سلجوقی با غزان «548 ق / 1153 م»
در دوران فرمانروایی سلطان سنجر، حدود چهل هزار خانوار ترکمانان غز، درختلان، چغانیان و کرانه‏های بلخ و قهندز به سر می‏بردند و این محدوده چراگاه چهارپایان آنان بود. ترکان غز در برابر این زیست و چراگاه، پیمان داده بودند که سالانه بیست و چهار هزار رأس گوسفند به آشپزخانه سلطان بفرستند.
برای آوردن این گوسفندان، خوان سالار سلطان، شخصی را به نزد ترکمانان می‏فرستاد. در یکی از این مأموریتها، یکی از کارگزاران سلطان درباره گزینش گوسفندان فربه با غزان بنای درشتی گذاشت. امیران غز این رفتار را بردباری نکردند و کارگزار را کشتند. خوان سالار که از این واقعه آگاه شد، از ترس خشم سلطان، در این باره گفتگویی به میان نیاورد و خود گوسفند می‏خرید و به آشپزخانه می‏فرستاد.
تا آن که امیر تاج ممتاج، والی بلخ، به مرو نزد سلطان آمد و خوان سالار آن چه را که درباره غزان و خودداریشان از دادن گوسفند و قتل کارگزار می‏دانست به وی گفت. ممتاج هنگامی که به خدمت سلطان رسید، پیشنهاد کرد که وی را به عنوان شحنگی غزان به آن دیار روانه سازد تا سالی سی هزار گوسفند از غزان گرفته به آشپزخانه سلطان پیشکش کند.
پادشاه این پیشنهاد را پذیرفت و امیر ممتاج به همراه فرزندش ملک المشرق رهسپار قرارگاه خویش در بلخ که نزدیک ختلان بود، شد و کسی را برای آگاهی از کشته شدن فرستاده خوانسالار نزد غزان روانه کرد. ولی ترکمانان فرستاده او را با اهانت تمام باز گرداندند.
این خشونت بر ممتاج گران آمد و به جنگ غزان رفت، اما در کارزار، شکست خورد و خود و پسرش هر دو کشته شدند. چون خبر این واقعه به دربار رسید، امیران و بزرگان سلجوق سخت به خشم آمده، سلطان را وادار کردند تا خوئد رهسپار نبرد و تنبیه غزان گردد.
برخورد سنجر با غزان
سنجر با سپاهی گران راهی ماوراء النهر شد، اما در بین راه به خاطر مصائب و دشواریهای فراوان، بسیاری از سربازان وی هلاک شدند. هنگامی که خبر رهسپاری سلطان به غزان رسید، اندیشناک شد، نماینده ای نزد سلطان فرستادند و پیام دادند که «ما بندگان پیوسته فرمانبردار بوده و بر حکم فرمان رفته‏ایم.
چون ممتاج آهنگ خانه ما کرد برای نیاز و آرامش کودکان و زنان خود کوشیدیم تا او و پسرش کشته شدند. اینک سه هزار دینار و هزار غلام ترک می‏دهیم تا پادشاه از سر گناه ما درگذرد.
سنجر در ابتدا حاضر به پذیرفتن پیشنهاد شد، اما امیران او را گفتند که «با کشته شدن ممتاج، ترکمانان بر جرأت و گستاخی خود می‏افزایند و بیشتر از این گستاخی می‏نمایند و شاه را وادار به حرکت کردند. ;. در این هنگام آن تیره ناله و زار بسیار کرده گفتند که اگر سلطان از گناه ما بندگان درگذرد از هر خانه یک من نقره با آن چه که پیش از این پذیرفته بودیم، خواهیم داد.
جنگ با غزان
پادشاه خواست دست از پیکار با غزان بکشد و به دیار خود برگردد، ولی امیران پافشاری کرده، او را به جنگ واداشتند. اما بخشی از سپاه سنجر که از فرمانده خود مویه آی به، ناراضی بودند، دست از جنگ کشیدند. از این رو، سلطان سنجر که با پافشاری بزرگان سلجوق به جنگی ناخواسته کشیده شده بود، بدون سپاه ماند و از غزان شکست سختی خورده، خود و زوجه‏اش به دست غزان اسیر شدند.
غزان سنجر را به مرو بردند و آن شهر را که پر از گنجینه‏های زر و سیم و خزانه شاهی بود، غارت کردند و مردم را زیر شکنجه و آزار قرار می‏دادند تا مخفیگاه مال خود را فاش کنند. در اندک زمانی از مرو جز تل خاکستری باقی نماند. سپس به نیشابور رفته و آن جا را نیز غارت و چپاول کردند و مسجد جامع منیعی و مسجد مطرز را ویران ساختند و به آتش کشیدند و عده زیادی از مردمان و اهل علم و ادب شهر را به قتل آوردند. طولی نکشید که سراسر خراسان عرصه تاخت و تاز این قوم وحشی شد و به جز هرات که برج و بارویی استوار داشت، دیگر نواحی خراسان به مدت افزون بر سه سال عرصه غارت این قوم بود.
مرگ سلطان سنجر
ترکان خاتون همسر سلطان سنجر در اسارت و در سال 551 ق / 1156 م درگذشت. سلطان پس از وفات همسرش به کمک احمد ممتاج و موید آی به و با فریفتن و رشوه دادن به نگهبانان، توانست خود را از اسارت آزاد سازد و به مرو رود. اما چون تمامی سرزمینهای خود را ویران دید، دچار غم و اندوهی سخت شد و به بستر بیماری افتاد تا آن که در ربیع الاول 552 ق / آوریل 1157 م، چشم از جهان فرو بست.
محمود بن ملکشاه سلجوقی « 525- 511 ق / 1131-1118 م»
محمود نواده ملکشاه و ملقب به سلطان مغیث الدین نیا محمود بن محمد بن ملکشاه یمین امیرالمؤمنین، پس از مرگ پدرش سلطان محمد در 511 ق / 1118 م، بر تخت نشست. چون هشت ماهی از امارت او گذشت، علیه عمویش؛ سلطان سنجر برخاست، اما در نبرد شکست خورد و با اظهار ندامت و پشیمانی، سلطان سنجر دوباره او را به امارت عراق فرستاد. محمود علاوه بر عراق، ولایات آذربایجان، دیار بکر، بغداد، فارس، گرجستان، و ارمنستان را نیز جزو قلمرو وی بوده است. مه ملک خاتون دختر خود را به ازدواج وی درآورد. چون مه ملک خاتون در هفده سالگی درگذشت، دختر دیگر خود را به او داد. محمود در 520 ق / 1126 م، با مسترشد – خلیفه عباسی – ناسازگار شد و به بغداد لشکر کشید و شهر را در محاصره خود گرفت و خلیفه را ناچار به سازش کرد. مرگ محمود در یازدهم شوال سال 525 ق / 6 سپتامبر 1131 م« روی داد. وی دلبستگی زیاد به شکار داشت و در 27 سالگی چشم از جهان فرو بست. محمود در بستر بیماری، پسر خود داود را به جانشینی برگزید.
طغرل بن محمد بن ملکشاه سلجوقی «525 – 529 ق / 1131 – 1134 م»
طغرل نواده ملکشاه ملقب به «سلطان رکن الدنیا و الدین ابوطالب طغرل بن محمد بن ملکشاه یمین امیر المؤمنین» در ماه محرم سال 503 ق / آگوست 1109 م« چشم به جهان گشود.
طغرل به هنگام مرگ سلطان محمود بن ملکشاه، در دربار سلطان سنجر به سر می‏برد و سلطان سنجر بر خلاف سفارش محمود که به هنگام مرگ، فرزند خود داود را به جانشینی برگزیده بود، مسعود را به پادشاهی عراق و سرزمینهای مجاور فرستاد.
طغرل چون برای گرفتن کرانه‏های قلمرو پدر به عراق آمد، ناگزیر به جنگ با برادرش مسعود شد. در نبردهایی که بین قوای دو برادر روی می‏داد، گاهی پیروزی با مسعود و برخی مواقع با طغرل بود.
این جنگها بین سالهای 527 – 8 ق / 1133 – 34 م» دوام یافت تا آن که سرانجام طغرل بر برادر چیره شد. مدت فرمانروایی طغرل سه سال و دو ماه بود و وی در محرم سال 529 ق / نوامبر 1134 م، در شهر همدان چشم از جهان فرو بست.
مسعود بن محمد بن ملکشاه سلجوقی « 547-529 ق / 1152 -1134 م»
سلطان مسعود بن محمد ملقب به «سلطان غیاث الدنیا و الدین ابوالفتح مسعود بن محمد بن ملکشاه قسیم امیر المؤمنین»، هنگامی که سلطان طغرل در سرای علاءالدوله همدان درگذشت، در بغداد بود.
امیران سلجوق فرستاده‏ای نزد مسعود گسیل داشته وی را به همدان خواندند. از سوی دیگر محمد بن محمود را که با اتابک قراسنقر در تبریز به سر می‏برد، نیز از مرگ طغرل مطلع ساختند.
مسعود زودتر به همدان رسید و بر امارت تکیه زد و محمد را به جانشینی خود برگزید و گوهر خاتون، دخترش را به ازدواج او درآورد. در همین احوال مسترشد – خلیفه بغداد – به آهنگ عراق و مهستان و خراسان از بغداد رهسپار شد، اما چون با مسعود اختلاف نظر یافت، در حوالی دینور با خلیفه جنگید و او را به اسارت گرفت، خلیفه در طول اسارت در مراغه، عاقبت به دست فدائیان کشته شد.
پسرش راشد هم، چندی بعد در همان اوقات به دست فرقه اسماعیلیه به قتل رسید و مسعود و حتی سلطان سنجر – رئیس خاندان سلجوق – به تبانی قاتلان در این ماجرا متهم شدند.
اقدام مسعود هم در جنگ با اسماعیلیه که برای تسخیر قلعه‏ای در نزدیکی قزوین روی داد، نتیجه‏ای نداشت و این سوءظن عامه را در حق او افزود.
مسعود به مدت هجده سال فرمانروایی کرد، اما هرگز قلمرو او روی صلح و امنیت را به خود ندید. سرانجام در اول ماه رجب 547 ق / دوم اکتبر 1152 م« در بستر بیماری چشم از جهان فرو بست. جسد وی را در همدان در مدرسه سربرزه به خاک سپردند.
ملکشاه بن محمود سلجوقی « 555- 547 ق / 1160- 1152 م»
ملکشاه پسر محمود ملقب به «سلطان مغیث الدین و الدنیا ملکشاه بن محمود یمین امیر المؤمنین»، پس از مرگ عموی خویش مسعود بن محمد، در ماه رجب سال 547 ق / اکتبر 1152 م« بر تخت امارت نشست.
چون این پادشاه به امیران و سران سپاه توجهی نداشت و پیوسته به خوشگذرانی مشغول بود، خاصبک حاجب، به همراه دیگر بزرگان، بر آن شدند تا وی را برکنار سازند. با این اندیشه، خاصبک حاجب، ملکشاه را به سرای خویش مهمان نمود و او را در منزل خود، دستگیر و به زندان افکند. سپس فرستاده‏ای نزد سلطان محمد فرستاد تا از خوزستان بیامد و بر تخت نشست.
سلطان محمد، ملکشاه را در زندان نگه داشت و وی به مدت پانزده روز در آن جا بود. سرانجام شبی با ریسمان خود را از زندان رهایی داد و به خوزستان رفت. چون برادرش محمد درگذشت و سلیمان شاه در همدان بر تخت امارت نشست، از خوزستان به اصفهان آمد و آن شهر را گرفت. اما تنها برای پانزده روز پادشاهی کرد و در ربیع الاول سال 555 ق / مارس 1160 م چشم از جهان فرو بست.
محمد بن محمود سلجوقی « 554- 548 ق / 1159 – 1153 م»
سلطان محمد بن محمود ملقب به «سلطان غیاث الدنیا و الدین ابو شجاع محمد بن محمد بن ملکشاه قسیم امیر المؤمنین» در آغاز محرم 548 هجری / آوریل 1153 م با کمک و یاری برخی از امیران سلجوقی به همدان آمد و بر تخت شاهی نشست.
در این میان که حاجب خاصبک نقش عمده‏ای در فرمانروایی محمد داشت، اما محمد که بر او اعتمادی نمی‏کرد، همین که بر تخت نشست، علی رغم پیش کشهای فراوان خاصبک، سلطان دستور داد تا درباریان او را گرفته به قتل برسانند. پس از این عمل، سپاهیان به چپول اموال خاصبک پرداختند.
چون این خبر در آذربایجان به شمس الدین ایلدگز و نصرت الدین آق سنقر، فرزند خاصبک رسید، سلیمان شاه بن محمد بن ملکشاه را به پادشاهی برداشتند و با سپاهی فراوان رهسپار همدان شدند. سلطان محمد که نیروی کافی برای مقابله نداشت، به اصفهان گریخت و سلیمان شاه به امارت نشست.
اما چن از شورش سپاهیان هراس داشت و بر جانش می‏ترسید، با شایعه‏ای که همسرش مبنی بر احتمال یاغی شدن لشکر به او الغاء کرد، شبانه به مازندران گریخت. با فرار او، سربازان به غارت گنجینه‏های شاهی پرداختند و پریشانی و نابسامانی رو به فزونی گذاشت.
محمد شاه که چندی بعد از خیزش و نافرمانی سپاه سلیمان شاه مطلع شد، فوراً به همدان رفت و با سرکوب شورش، بار دیگر به امارت نشست. پس از آن به تعقیب سلیمان شاه پرداخت و در کنار رود ارس در نبردی سخت او را شکست داده، سلیمان شاه ناچار به موصل گریخت.
محمد شاه پس از این پیروزی به انگیزه آن که مقتضی – خلیفه عباسی – از سلیمان شاه هواداری کرده است، لشکر به بغداد کشید و نزدیک بود که آن جا را بگشاید اما در همان هنگام شورش سپاهیان ملکشاه در خوزستان پراکنده شد و شایعه گردید که قصد تسخیر همدان را دارد.
بنابراین سلطان محمد از بغداد بازگشت. در نزدیکی همدان، ملکشاه آن دیار را ترک گفت و رهسپار خوزستان شد. پس از این رویداد، در سرزمینهای قلمرو سلطان محمد آرامش برقرار گردید. این پادشاه به مدت هفت سال فرمانروایی کرد و در سن سی و دو سالگی در ذی الحجه 554 ق / دسامبر 1159 م درگذشت.
سلیمان شاه بن محمد سلجوقی « 556- 555 ق / 1161-1160 م»
سلیمان شاه نوه ملکشاه ملقب به «سلطان معزالدین و الدنیا ابوالحارث سلیمان بن محمد بن ملکشاه قسیم امیر المؤمنین» در ماه رجب سال 511 ق / نوامبر 1117 م« دیده به جهان گشود.
وی در 555 ق / 1160 م به کمک اتابک ایلدگز در دوازدهم ربیع الاول 23 مارس همان سال رهسپار همدان شد و بر تخت امارت نشست. به الزام اتابک برادر زاده خود ارسلان بن طغرل را که مادرش در حباله اتابک بود ولیعهد خویش کرد.اما چندی بعد به علت شرابخوارگی و بد خویی نسبت به نزدیکان، توسط بزرگان سلجوقی دستگیر و در یکی از کوشکهای پادشاهی زندانی شد و پس از یک ماه او را به دژ علاء الدوله فرستادند. سلیمان شاه در دوازدهم ربیع الاول 556 ق / دوازدهم مارس 1161 م در زندان چشم از جهان فرو بست.
سلطان ارسلان بن طغرل سلجوقی « 571- 556 ق / 1175- 1161 م»
با مرگ سلیمان شاه، ولیعهد او ارسلان بن طغرل به سلطنت رسید و چون حمایت و نظارت اتابک ایلدگز را داشت، در دفع مدعیان خانگی موفق عمل کرد و با مشکل عمده‏ای رو به رو نشد.
به علاوه در دفع هجوم انجازیان، و هم در مبارزه با اسماعیلیه پیروزیهایی عایدش شد که موجب تحکیم دولت وی گشت.
همچنین لشکر خوارزمشاه را که به تحریک یک والی شورشی به بهانه حمایت او تا حدود قزوین و زنجان پیش آمده بود شکست داد «561 ق / 1166 م».
اما این پیروزیها در واقع از آن اتابک ایلدگز بود، که سلطنت واقعی به او تعلق داشت و ارسلان فقط نام آن را داشت. خبر هجوم مجدد انجاز، مرگ مادر، و وفات ایلدگز پایان عمر او را تیره کرد.
سلطان ارسلان بن طغرل در 571 ق / 1175 م چشم از جهان فرو بست.
طغرل بن ارسلان سلجوقی «590- 571 ق / 1194-1175 م»
طغرل پسر سلطان ارسلان ملقب به «رکن الدنیا و الدین ابو طالب طغرل بن ارسلان قسیم امیر المؤمنین» در 571 ق / 1175 م، پس از مرگ پدر بر تخت شاهی نشست.
قدرت اتابک ایلدگز هم پس از مرگ او به پسرانش محمد جهان پهلوان و عثمان قزل ارسلان رسید و آنها در جلوس طغرل بن ارسلان وی را همچون برادر زاده خویش تحت حمایت گرفتند. طغرل در آغاز پادشاهی با تدبیر و اندیشه اتابک محمد جهان پهلوان ایلدگز بر مشکلات و سختیها فائق آمد و توانست برای مدت یک دهه آسوده خاطر امارت کند،
چه پدران و نیاکان وی، کشوری آباد و پر نعمت و گنجینه‏های گرانبها و خزانه سرشار برای او بر جای گذاشته بودند. اتابک ایلدگز در ظرف مدت یک ماه، فارس و اصفهان را از بودن سرکشان و شورشیان پاک ساخت و پادشاه انجاز را که به تصرف آذربایجان علاقه داشت، بر جای خود نشاند. حکومت بغداد نیز با بودن اتابک و کاردانی وی به هیچ وجه نتوانست در ناتوان کردن طغرل به روش دیرینه خلفا اقدامی کند و روز به روز پایه‏های دولت طغرل استواری بیشتری می‏یافت.
پایان ثبات فرمانروایی طغرل سلجوقی
دوران ثبات فرمانروایی طغرل با مرگ جهان پهلوان به سر آمد و امیران و بزرگان کشور در فرمانبرداری از طغرل و قزل ارسلان مردد شدند. از آن پس تا پایان زندگی قزل ارسلان، طغرل هیچ گاه از وی ایمنی نداشت.
کار این دو بارها به اختلاف و دشمنی کشید تا آن که قزل ارسلان، طغرل را به حبس انداخت و در صدد بر آمد تا سلطنت را به نام خود کند، اما ناگهان در شعبان 587 ق / سپتامبر 1191 م به قتل رسید. ظاهراً قتل قزل ارسلان را به فدائیان اسماعیلیه نسبت داده‏اند.
درگیری ها در غرب و شرق قلمرو سلجوقی
جنگ طغرل با خلیفه ناصر الدین
از جمله حوادث دوران فرمانروایی طغرل، جنگ وی با خلیفه ناصر الدین بالله بود. چون خبر پریشانی اوضاع و درگیریهای طغرل با قزل ارسلان به اطلاع خلیفه بغداد رسید، خلیفه در بهار 584 ق / مارس 1188 م، برای قزل ارسلان جامه و خلعت پادشاهی فرستاد و مقرر شد که سپاهیان خلیفه به سوی همدان رهسپار شوند و در کرمانشاه و دینور اردو زنند تا اتابک قزل ارسلان به جلال الدین عبدالله بن یونس، وزیر خلیفه بپیوندد و از آن جا به سوی همدان رفته، سلطان را از میان بردارند.
سپاهیان خلیفه در روز هشتم ربیع الاول 584 ق / هفتم می 1188 م به نزدیکی همدان رسیدند. در نبردی که بین دو سپاه روی داد، طغرل از خود شایستگیهای زیادی نشان داد و با دستگیر ساختن وزیر خلیفه، سپاه بغداد متواری و تسلیم شد. در این پیکار غنایم جنگی بی شمار از زر و سیم و اسلحه به دست سلطان طغرل افتاد.
نظامیه‏ها در عصر سلجوقی
در زمینه مدارس، تقریباً سراسر این عصر به خاطر نظامیه‏هایش ممتاز است. اما نظامیه‏ها، بر خلاف آن چه گه گاه مورخان ادعا کرده‏اند، به هیچ وجه نخستین مدارس در ایران محسوب نمی‏شوند و این که برخی مورخان خواجه نظام الملک طوسی را بانی اولین مدارس در عالم اسلامی خوانده‏اند، البته مسامحه آمیز است. در ایران بیش از عهد سلجوقیان، مدارس مختلفی وجود داشت و حتی شیعه که درآن زمان جزو اقلیت مذهبی بود در اکثر بلاد در قم و کاشان و ری و بیهق و آوه و بلاد دیگر برای خود مدارس خاص داشت. عصر سلجوقی علی رغم دستاوردهای غنی فرهنگی و تمدنی آن، هنوز بازشناسی جامعی توسط محققان و پژوهشگران برای آن دوره پر رونق از تاریخ و هنر و فرهنگ ایرانی به عمل نیامده است و بازتاب انوار پرتلألوء آن در ادوار بعدی شناخته نشده است.
مشربهای مذهبی در عهد سلجوقیان
جامعه ی سلجوقی توسعه و دانش در منطق، حکمت و کلام، لغت، تفسیر و ادبیات عرب در عصر سلجوقی و ایجاد مدارس مذهبی متعدد مدارس نظامیه و درخشیدن بسیاری از مشایخ و کبار علوم دینی در این عصر که مستعد بروز آن بود، از یک سو موجب شکوفایی این علوم گردید و آثاری را از خود باقی گذاشت که برای تاریخ علم خالی از اهمیت نیست.
با این همه، بنای مدارس که موجب اشاعه دانشهای شرعی و مخصوصاً ترویج زبان عربی در بین طبقات نخبه اهل عصر در بلاد ایران و حتی انگیزه ادامه تصنیف کتب به زبان عربی می‏شد، در عین حال عامل عمده‏ای در ترویج تعصبات مذهبی و فرقه‏ای در سراسر ایران شد.
با رونقی که بر اثر وجود این مدارس، و نیز مدرسه‏هایی که از جانب سلطان برای حنفیها و از سوی خلیفه برای پیروان بیشتر مذاهب معروف فقهی ایجاد شد، علوم دینی همه جا مورد توجه و علاقه عام واقع شد.
نفوذ علما هم پا به پای رونق علم در پایتخت و در بلاد مختلف قلمرو آل سلجوق، فوق العاده بالا گرفت. چنان که خاندان بعضی علماء در شهرها نفوذی همچون حکام و وزیران پیدا کردند. و ریاست ولایات به دست آنها افتاد.
از جمله در بخارا، آل برهان، شوکت و قدرت فوق العاده به دست آورد.
در اصفهان، آل خجند که ریاست شافعیان شهر با آنها بود، و آل صاعه که ریاست حنفیان شهر را داشتند، قدرت و نفوذ بسیار حاصل کردند و بست و گشودن کارها اغلب به دست آنها بود.
سادات ترمذ، سادات بیهق، سادات ری و قم، خاندانهای بزرگی بودند که به غیر از مقام علمی، ریاست دنیوی هم داشتند و عظمت مقام دنیوی آنها، طلاب جوان را همه جا به سعی در کسب علم و روی آوردن به مدارس جلب و تشویق می‏کرد.
محیط مذهبی عهد سلجوقی
محیط مذهبی عصر، محیط مشاجرات و تعصبات بود. تعدد مدارس و کثرت روز افزون طالبان این مدارس هم استمرار این مشاجرات و تعصبات را در بین عامه تشدید می‏کرد.
قسمتی از این تعصبات بر ضد فرق مختلف شیعه بود که مخصوصاً به سبب وحدت منشأ با اسماعیلیه از سوی متعصبان اهل سنت مورد تهقت و سوء ظن بیشتر واقع بودند، به علاوه بروز کشمکش در بین فرق مختلف اهل سنت نیز وجود داشت. تنازع فرقه‏های مذهبی، در این عصر، جامعه اسلامی ایران را همچنان مثل دوران غزنویان و آل بویه د حال تفرقه و تشتت نگه داشت. کرامیه در قلمرو غوریان، معتزله در قلمرو خوارزمشاهیان در این ایام همچنان فعال بودند.
مذاهب اهل تشبیه در نواحی جبال، مذاهب جبریه در ماوراء النهر، هنوز بیش و کم رایج بود و در سیستان تا پایان عهد، هنوز بقایایی از خوارج دیده می‏شد.
پیروان این مذاهب حتی اگر در فروع با یکدیگر اختلاف نداشتند، در اصول عقاید دائم یکدیگر را تحطئه و تکفیر می‏کردند و بدین ترتیب، امکان مسالمت جویی اجتماعی را از مردمان سلب نمودند.
چیزی که در حمله ی مغول، نیل به هر گونه توافق و وحدت را بین آنها برای مقابله با مهاجمان، غیر ممکن ساخت. حتی استمرار این اختلافات در قسمت عمده‏ای از قلمرو سلجوقیان، منجر به توفیق فرقه اسماعیلیه شد که در ایجاد یک قدرت پایدار در نواحی مختلف ایران، نقشی مخرب، ویرانگر و ارتجاعی ایفا کردند.
مناسبات اجتماعی عصر سلجوقی
به هر حال علی رغم تخطئه و احیاناً تکفیر صاحبان عقاید علیه یکدیگر و اشاعه سوء ظن و تهمتهای نادرست که امکان حصول هر گونه همزیستی و سازگاری صلح آمیز را در جامعه اسلامی عصر تحقق ناپذیر می‏ساخت، نقش مناسبات اجتماعی و طبقاتی موجود نیز غیر قابل انکار است.
این مناسبات هنوز به درستی شناخته نشده و تحقیقاتی فراگیر و پر دامنه نیز از آن به عمل نیامده است. قسمت عمده «اسنادی» که امکان نوعی شناخت از واقعیتهای اجتماعی ایران عهد سلجوقی را فراهم می‏کند، بیشتر از نوشته‏های مورخین و نیز عالمان دینی و مذهبی است که خود آنها از واقعیتهایی که با آن در تماس بوده‏اند، از نقطه نظر خصوصیتهای طبقاتی و ایدئولوژیکی و عقیدتی خود، توصیف کرده‏اند.
بنابراین برای آشنایی با اوضاع و احوال آن دوران بررسی نوشته هایی که از این راویان بر جای مانده، اهمیت و جایگاه ویژه خود را داراست. شکی نیست که بروز اختلافهای مذهبی و مسلکی، دامنه آن نیز به محدوده حکومتی و اجازه برخورداری از حقوق اجتماعی یا محرومیت از آن بی‏تأثیر نبوده است.
چنان که خواجه نظام الملک وزیر، با تعصب ویژه‏اش، حضور بسیاری از طرفداران و پیروان دیگر عقاید را در نظام حکومتی بر نمی‏تافت و از آن به جد و با وسواسی خاص جلوگیری می‏کرد. نظام اقطاع و اجاره دادن املاک خالصه سلطانی به امیران و بزرگان درباری که خود از مواهب دوستی بود، به ویژه پس از مرگ خواجه و وسعت یافتن نظام دیوانی، موجبات نارضایتی هر چه بیشتر مردمان و روستاییان را فراهم ساخت.
بدین گونه عصر رنسانس تمدن اسلامی ایران از آفات آن چه آن را به یک عصر کلاسیک تبدیل می‏کرد، بی گزند نماند.
مقابله ی طرفداران فرقه های مختلف در عصر سلجوقی
هرچند توسعه آیین تصوف، بنای خانقاهها و تداول رسم سماع و طریقه اهل ملامت، روحیه تسامح را نیز در بعضی موارد در بین عامه ترویج کرد، باز اختلافات فرقه‏ای و مذهبی در طی این دوران، بارها منجر به درگیری طرفداران مشربهای مختلف شد و بارها در بغداد و ری و شهرهای دیگر متعصبان فرقه‏ها را به سوزاندن و ویران کردن محلات یکدیگر و حتی به مجروح کردن و کشتن طرفداران مذاهب مخالف واداشت. استمرار تعصبات داخلی در قلمرو خلافت و مخصوصاً در ایران و میانرودان «بین النهرین» از اسباب عمده‏ای بود که مسلمانان را در این نواحی از سعی در دفع تهاجمات صلیبیها و بعدها، مقابله با مغول در ماوراء النهر و خراسان و عراق مانع آمد. در واقع شکل گیری مناسبات اجتماعی میان مردمان بر مبنای عقاید مذهبی و مسلکها و مشربهای عقیدتی، آن هم به صورتی که خود و عقیده خود را حق مطلق و دیگران و عقاید آنها را باطل مطلق می‏دانستند و برای مخالفان خود حقی برای زندگی قائل نبودند، شرایط پیچیده و پر تضاد و کلاف سردرگمی را در جامعه سلجوقی به وجود آورد.
بر این شرایط ناگوار، استبداد و مظالم حکومتی، ملوک الطوایفی و دست به دست شدن شهرها و ولایات، نیز مزید بر علت شد. از این رو بین مردمان آن عهد، نه «وحدت ملی» که وجودش با توجه به اوضاع و احوال آن دوران ممکن نبود، که «وحدت سرنوشت» را نیز که می‏توانست عامل اتحاد و بازدارندگی تهاجمات آتی باشد، نیز وجود نداشت.
تصوف در دوره سلجوقی
هماهنگی با علمای مدارس
تصوف هم که اساس آن الزام تسامح را اقتضا می‏کرد، تحت تأثیر احوال مذهبی عصر از لوازم تسامح دور شد و با ایجاد سلسله‏ها و تعدد آداب خانقاهها، به تدریج دچار روحیه تفرقه جویی و فرقه گرایی گردید. خاصه آن که چون صوفیه از جانب علمای مدارس غالباً به تمایلات الحادی متهم بود، برای رفع این اتهام ،مشایخ غالباً به ترویج، یا دست کم به هماهنگی با روحیه تعصب رایج در بین اهل عصر ناگزیر می‏شد. از جمله برای رفع اتهام گرایشهای الحادی در مخالفت با فلسفه و اهل حکمت، ناچار به افراط شدند. کسانی از آنها، که در رفع این اتهامات از خود و از ساختار تصوف موفق نشدند، مثل عین القضاه همدانی معروض حبس و قتل گردید یا مثل شیخ عبدالسلام گیلانی دچار عقوبت و اهانت متعصبان گشتند.
شیخ اشراق، شهاب الدین یحیی بن حبش سهروردی، که آثار او رنگ تصوف داشت نیز تا حدی به خاطر همین گونه اتهامات به فتوای فقهای شام کشته شد.
ابوالفرج بن الجوزی مؤلف کتاب بلقیس ابلیس را به گرایشهای الحادی منسوب کردند. بی‏شک تا حدی همین جو اتهام و تحطئه موجب شد تا شهاب الدین عمر سهروردی – شیخ الشیوخ بغداد – خود را به تألیف رساله رشف النصایح الایمانیه، در نقد و ردّ فلسفه و اهل حکمت یونان موظف دید.
پراکندگی فرقه های تصوف
به هر حال، هر چند برخی سلاطین و امیران عصر و حتی اقلیت قابل ملاحظه‏ای از طبقات عوام در این ایام به تصوف علاقه نشان دادند، اکثریت عامه و بیشترین بزرگان و حکام عصر، نسبت به تصوف نظر مساعد نداشتند. تعدد سلسله‏های قوم هم که به تدریج مشایخ را معارض یکدیگر ساخت، افکار عامه را بر ضد آنها برانگیخت.
روحیه فرقه گرایی، سلسله‏های معروف رایج در عصر همچون:
قادریه، سهروردیه، کبرویه، چشتیه
و امثال آنها را غالباً رقیب و تا حدی معارض و مزاحم یکدیگر می‏ساخت و رفته رفته صوفیه عصر را به حالتی درآورد که بعدها سعدی بر سبیل طنز و انکار در باب آنها گفت «پیش از این طایفه‏ای بودند به ظاهر پریشان و در معنی جمع و اکنون قومی هستند به ظاهر جمع و در معنی پریشان». به علاوه روحیه تعصب گرایی عامیانه، بعضی از مشایخ این طایفه را به شدت از تسامح دور کرد و کسانی چون خواجه عبدالله انصاری، شیخ ابواسحق کازرونی، و شیخ احمد جام، در امر به معروف و نهی از منکر، حتی از فقیهان متشرعه هم پیش افتادند.
سَلجوقیان یا سَلاجقه، یا آل سلجوق، نام دودمانی ترک نژاد است که در قرن‌های پنجم و ششم هجری قمری (یازدهم و دوازدهم میلادی) بر بخش‌های بزرگی از آسیای غربی، شامل ایران کنونی، فرمانروایی داشتند.
سلجوقیان زبان فارسی را زبان رسمی و درباری قرار دادند و وزیران این دوره، به‌ویژه عمیدالملک کندری و خواجه نظام‌الملک، خدمات مهمی به ادبیات فارسی و گسترش دانش‌ها کردند.

پیشینه سلجوقیان

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
به پیشرفته ترین فروشگاه فایل خوش آمدید.جهت مشاهده توضیحات کامل فایل nx روی لینک ادامه مطلب کلیک کنید.

nx

دانلود این فایل

(word) فایل ورد پاورپوینت اهمیت بهداشت فردی

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

توجه : این پروژه به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

nx دارای 38 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در Power Point می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل پاور پوینت nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.


لطفا به نکات زیر در هنگام خرید

دانلودnx

توجه فرمایید.

1-در این مطلب، متن اسلاید های اولیه 

دانلودnx

قرار داده شده است

2-به علت اینکه امکان درج تصاویر استفاده شده در پاورپوینت وجود ندارد،در صورتی که مایل به دریافت  تصاویری از ان قبل از خرید هستید، می توانید با پشتیبانی تماس حاصل فرمایید

3-پس از پرداخت هزینه ، حداکثر طی 12 ساعت پاورپوینت خرید شده ، به ادرس ایمیل شما ارسال خواهد شد

4-در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل اسلاید ها میباشد ودر فایل اصلی این پاورپوینت،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

5-در صورتی که اسلاید ها داری جدول و یا عکس باشند در متون زیر قرار داده نشده است


بخشی از متن nx :

اسلاید 1 :

vبهداشت فردی علاوه برآنكه سهم قابل توجهی در سلامتی انسان ها دارد،بخش مهمی ازعلم پیشگیری ودرمان را تشكیل می دهد

vدر بهداشت فردی مسئولیت بهداشتی هرفرد به عهده خوداو خواهد بود وهركس بارعاتیت آن خواهد توانست از لحاظ جسمی و روحی در وضع مناسبی قرارگیرد ووظیفه ای راكه نسبت به خود وافراد خانواده وجامعه دارد به خوبی انجام دهد

اسلاید 2 :

(1اپیدرم:

    سطح خارجی پوست یا اپیدرم ازلایه های مختلف سلولی ساخته شده است كه درسطح سلول های سنگفرشی آن بدون هسته وازماده ای شاخی یا كراتنین انباشته وپوشش محافظ بدن را ایجاد می كند

n

اسلاید 3 :

|لایه میانی پوست یا درم از بافت لیفی وارتجاعی خاصی تشكیل شده است كه غدد چربی پوست،مجاری غدد عرق ریشه وساقه مو ودیگر عناصر عروق خونی،لنفی وریشه های عصبی در آن قرار دارد

اسلاید 4 :

اسلاید 5 :

3- هیپودرم:

لایه زیر پوست یا هیپودرم بیشتر از بافت چربی درست شده است كه بدن را از گرما ،سرما وصدمات خارجی محفوظ می دارد

اسلاید 6 :

| وظایف پوست:

(1جلوگیری ازنفوذ ورشدمیكروبها

(2حفاظت دربرابر نور آفتاب واشعه ماورای بنفش      ملانین

(3تنظیم گرمای بدن

(4ساخت ویتامینD

اسلاید 7 :

¯بهداشت پوست:

پیدایش آثار مختلف مانند جوش،خشكی،لك،خال،زگیل،سوختگی،وانواع زخم ها می تواند نشانه نوعی بیماری باشد كه باید به متخصص پوست مراجعه نمود

اسلاید 8 :

]بهداشت ناخن:

(1ناخن ها را مرتب كوتاه كردزیرا ناخن محیط مناسبی برای رشدمیكروبها است

(2ناخن ها را به شكل هلال وصاف كوتاه نكردتا گوشه های آن درپوست فرو نرود

اسلاید 9 :

(3از تراشیدن پوستهای اطراف ناخن با اشیای تیز خودداری نمود

(4پوستهای اطراف ناخن را با استفاده از وازلین نرم وبدون ترك نگه داشت

(5هرگز باناخن چیزی را بلند نكرد

(6از خلال كردن دندانها با ناخن خوداری نمود

(7عادت جویدین ناخن ناپسند وغیربهداشتی است

(8همیشه از ناخن ها مواظبت كرد تا ضربه های شدید به آنها وارد نشود

اسلاید 10 :

ساختمان مو

از دو قسمت ساقه وریشه تشكیل شده است.

در هر واحد مو سه لایه خارجی،میانی و داخلی وجود دارد

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
اینک شما با جستجوی nx وارد صفحه فروش فایل دانلودی nx شده اید.

توضیحات کامل و اطلاع از ریز مطالب این فایل با کلیک روی دکمه ی ادامه ی مطلب

nx

دانلود این فایل

(word) فایل ورد تحقیق خلاقیت در افراد درون گرا و برون گرا

nx

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

nx دارای 88 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد nx کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه nx

1- مقدمه
بیان مسئله
هدف پژوهش
ضرورت و اهمیت تحقیق
فرضیه تحقیق
تعریف عملیاتی خلاقیت
تعریف نظری شخصیت
تعریف نظری برون گرایی
تعریف عملیاتی برون گرایی
تعریف نظری درون گرایی
تعریف عملیاتی درون گرایی
تعاریف و مفاهیم شخصیت
عوامل تعیین کننده شخصیت
نظریه های شخصیت و اهمیت مطالعه آن
نظام مقوله ای در طبقه بندی شخصیت
نظریه ابعادی وونت درباره شخصیت
نظریه های تیپ شناسی کرچمر ، شلدن (1925 ,1954 )
نظریه تیپ شناسی اوتوگراوس
نظریه مبتنی بر تحلیل عوامل کتل درباره شخصیت
مفهوم معادله تشخیص از نظر کتل
نظریه یونگ
نظریه آنیرینک
درون گرایان
برون گرایان
پایه های زیست شناختی برون گرایی – درون گرایی
پایه های فیزیولوژیکی درون گرایی – برون گرایی
الف- سیستم پایین رونده
ب- سیستم بالارونده
خلاقیت
مغز انسان دارای چهار گونه تفکر است
الگوی ذهنی خلاقانه مسئله
خلاق ها و آزمونهای خلاقیت
مفهوم خلاقیت
فرایند خلاقیت
همبستگی هوش و خلاقیت
ویژگی افراد خلاق
عناصر خلاقیت
عوامل شکوفایی خلاقیت
عوامل بازدارنده خلاقیت
تعاریف خلاقیت
نظریات برخی از روان شناسان درمورد خلاقیت
نظر اسکاتل درمورد خلاقیت
نظریه ویلیام جیمز درمورد خلاقیت
جامعه تحقیق
نمونه تحقیق
چگونگی نمونه برداری
ابزار تحقیق
پیشینه آزمون
ب) آزمون خلاقیت
روش آماری
روش جمع آوری داده ها
تجزیه و تحلیل آماری
نتیجه گیری کلی
بحث و نتیجه گیری
محدودیتهای تحقیق
پیشنهاد های تحقیق
منابع فارسی و غیر فارسی

بخشی از منابع و مراجع پروژه nx

1- حسین ابراهیمی مقدم 1384 فورد پسیکو لوژی نشر ساوالان
2- یوسف کریمی 1384 روانشناسی شخصیت نشر ویرایش
3- علی اکبر سیف 1368 روانشناسی پرورش ( روانشناسی یادگیری و آموزش ) انتشارات آگاه
4- علی شریعتمداری 1364 روانشناسی تربیتی انتشارات امیر کبیر
5- میر محمد عباس زاده 1372 آشنایی با تعلیم و تربیت کودکان تیزهوش انتشارات جهاد دانشگاهی
6- آنیرنک ، هانس ، یورگن 1377 واقعیت خیال در روانشناسی ترجمه براهنی ، محمد تقی ، گامان ، نیستان ، انتشارات رشد
7- روز نهان ، دیوید ال وسکیفمن ، مارتین ای پی 1379 آسیب شناسی روانی ترجمه سید یحیی محمدی نشر ساوالان
8- شوکز ، دوان و شوتز ، سیدنی من 1379 نظریه های شخصیت ترجمه سید یحیی محمدی نشر ویرایش
9- نسیت ، جس ونسیت ، گریگور جی 1384 ترجمه یحیی سید محمدی نشر روان
10- هالجین پی وریچارد ، ویتبورن ، سوزان کراس 1385 آسیب شناسی روانی ترجمه یحیی سید محمدی نشر روان
11- اس کارور ، چارنر وشی یر ، مایکل اف 1375 نظریه های شخصیت ترجمه احمد رضوانی نشر آستان قدس رضوی
12- تورنس ، پال 1375 خلاقیت ترجمه حسن قاسم زاده انتشارات دنیای نو
13- تورنس ، پال 1372 استعدادها و مهارتهای خلاقیت در راه های آموزش و پرورش آنها ترجمه حسن قاسم زاده انتشارات دنیای نو
14- شل کراس ، دوریس جی 1370 آموزش رفتار انتشارات قدس رضوی
15- سوری جی 1367 انگیزش و هیجان ترجمه براهنی انتشارات چهره
16- کالاگر ، جیمز 1372 آموزش کودکان تیز هوش ترجمه مجید مهدی زاده انتشارات صفا

1- مقدمه

آیا از بین چند عنوان تحقیقی که تابحال نظاره گر آن بوده اید متوجه موضوعی به نام خلاقیت شده اید ؟

ممکن است قدری سوال برانگیز باشد اما به خلاقیت کمتر از سایر موضوعات در تحقیقات نگاه می شود و این در حالی است که قدمت این موضوع تا آنجا که محقق اطلاع دارد به دوران افلاطون حتی بیشتر به آفرینش بر می گردد

خلاقیت موضوعی نا آشنا برای ما نیست به تعبیری خلاقیت همان ابداع جهان و خلق انسان است و این زیباترین وصفی است که از قرآن کریم می توان به امانت گرفت .(قاسم زاده 1368 )

کشف استعداد ها و رفتارهای خلاق در افراد همواه یکی از آرزوهای بشر در همه زمانها بوده است

سرهربرک دید معتقد است که تخریب و خلاقیت دو نیروی متفاوتی هستند که اجزای تشکله ذهن را تشکیل می دهند و خلاقیت بعنوان یک دانش طبقه بندی شده تعریف شده است و به عبارتی خلاقیت جوهر مجردی است که در تمام اشخاص غیر از بیماران روانی با یک نسبت معین یافت می شود .(قاسم زاده به نقل از تورسن 1372)

از طرف دیگر شخصیت واژه ای است که اغلب هنگام توصیف خود و دیگران از آن به کار می بریم و همگی معتقدیم که معنی آن را می دانیم

شاید واقعا چنین باشد یک روان شناس پیشنهاد می کند اگر زمانی که واژه ” من” را به کار می بریم مقصود خود را از آن بدانیم می توانیم نظریه خوبی درباره معنی شخصیت داشته باشیم هنگامی که واژه” من” را به کار می بریم در اصل همه چیز را درباره خودمان جمع بندی می کنیم تمایلات ، محاسن ، ترس ها و قوت ها و ضعفمان

واژه ” من” همان چیزی است که شمارا به عنوان یک فرد ،فردی مجزا از دیگران تعریف می کند.(دوان شوکر ،1994)

به عبارتی تعریف ما از شخصیت امکان دارد اندیشه منحصر به فرد بودن انسان را در بر گیرد . ما بین افراد شباهتهایی را می بینیم ، ولی احساس می کنیم که هر یک ویژگی هایی خاص داریم که مارا از دیگران متمایز می نماید

بنابراین پیشنهاد می کنیم که شخصیت ممکن است عبارت باشد از مجموعه ای از ویژگی های منحصر به فرد و با دوام که دریامنبع به موقعیتهای متفاوت ممکن است تغییر یابد .(شوکر 1994)

یکی از متداولترین طبقه بندیهایی که روانشناسان به کار می بندند دو تیپ «درونگرا» و «برونگرا » می باشد که برای اولین بار توسط یکی از پزشکان معروف به نام «کارل یونگ » به کار رفت .(نرمال.ل.،ن 1364 ، 517)


بیان مسئله

بررسی خلاقیت در افراد درون گرا و برون گرا

هدف پژوهش

این پژوهش قصد دارد که خلاقیت را در افراد «درون گرا » و « برون گرا » مورد بررسی قرار دهد

ضرورت و اهمیت تحقیق

بعلت مواجه جوامع بشری با مسائل پیچیده فزاینده وابستگی متقابل بین کشورها و تحلیل رفتن منابع طبیعی ، سرعت فزاینده تغییرات ، نیاز به ابداع و خلاقیت اجتناب ناپذیر است

از سویی نیاز به یافتن تصویری هر چه جامع تر و دقیق تر از آینده برای هر جامعه از ضروریات است لذا هر جامعه ای برای دستیابی به بقاء و توسعه یافتن می بایست حوزه استعدادهای درخشان را در کانون توجه قرار دهد. (تورنس 1372 )

نیروی خلاقی که در تعداد معدودی از افراد بشر نهاده شده است انجام دهد

 اگر جامعه در حداکثر بهره گیری از این تنها موهبت بشری توفیق نیابد و یا بدتر از آن اگر به خطا عزم سرکوب آنرا نماید آن وقت است که بشر حق مادرزایی خود یعنی اشرف مخلوقات بودن را از دست می دهد و در عوض محکوم به این خواهد بود که در سینه اش کمترین نوع مخلوقات باشد .( مهدی زاده ، رضوانی 1369 )

از طرفی دیگر شخصیت را شاید بتوان اساسی ترین موضوع علم روان شناسی دانست ، زیرا محور اساسی بحث در زمینه هایی مانند یاد گیری ، انگیزه ، ادراک ، تفکر ، عواطف و احساسات ، هوش و مواردی از این قبیل دانست

به عبارتی موارد فوق الذکر اجزاء تشکیل دهنده شخصیت به حساب می آیند

 بنابراین حتی مطالعه بیماریهای روانی و به خصوص بیماریهای روان کنشی_که از دیدگاه روان شناسان شامل اکثر پیکوزها مانند اسکیزوفرنیا ، پیکوزهای عاطفی ، تمام نورزها و تمام اختلالات شخصیتی و منشی ، رفتارهای ضد اجتماعی ، ضد اخلاقی ، اعتیاد و انحرافها می شود _ را می توان جزء امراض شخصیت دانست ( شاملو ، سعیر 368 )

انجام چنین پژوهشی از این جهت از اهمیت برخوردار است که می تواند به افراد کمک کند تا رفتارهای خلاق و استعدادهای درخشانی که شخصاً از آن برخوردارند ( با توجه به تیپ شخصیتی شان ) با عمق بیشتر مورد بررسی قرار داد ه و اصول آن را در زندگی روزمره به کار گیرد و از طرف دیگر آگاهی از ارتباط بین خلاقیت و تیپ شخصیتی موجب آن می گردد که به سوی رشد و شکوفایی سوق یابد

فرضیه تحقیق

–         بین درون گرا یی افراد و میزان خلاقیت آنها رابطه وجود دارد

–         بین برون گرا یی افراد و میزان خلاقیت آنها رابطه وجود دارد

تعریف مفاهیم و اصطلاحات :

تعریف خلائق از نظر نحوی به معنی خلاق در «به فتح خا و تشدید لام » بسیار آفریننده و آفریدگار. ( فرهنگ عمید 1243)

خلاقیت عبارتست از ظرفیتی برای خلق ایده های بدیع و نوین و توانایی برای درک عمیق معانی اشیا در دیدارهای بین فردی و موادنمادین . (قاسم زاده 1372)

تعریف عملیاتی خلاقیت

افرادی که در این پژوهش در آزمون خلاقیت نمره 180 بیاورند دارای خلاقیت می باشند

تعریف نظری شخصیت

شخصیت از واژه لاتین « پرسونا » به معنی نقاب که توسط هنرپیشه ها در نمایش ها بکار می رفت مشتق شده است ( شوکر ، 1994)

شخصیت به مجموعه ویژگی های جسمی ، روانی و رفتاری که هر فرد را از افراد دیگر متمایز می کند اطلاق می شود ( کریمی 1374 )

تعریف نظری برون گرایی

فردی اجتماعی است که در فعالیت های گروهی پیشرفت می کند و به دنبال فعالیت های مهیج است و چنین فردی      می تواند تکامنشی و خوشبین باشد این افراد مردم آمیز و هیجان طلبند و فعالیتهای اجتماعی را بر فعالیتهای انفرادی ترجیح می دهند ( به نقل از آیزینگ ، ساروخانی 1370 )

تعریف عملیاتی برون گرایی

منظور از برون گرایی نمره ای است که فرد در میزان E آزمون EPI بالاتر از نمره 13 بیاورد

تعریف نظری درون گرایی

بر فعالیتهای فردی و نیازمند تفکر علاقه دارد و به آزمونهای خود بها می دهد و سعی می کنند به آن آزمونها برسند این افراد همراهی با کتاب را به همراهی با مردم ترجیح می دهند ، مردم گریزند ، منظم و جدی هستند و در کارهای خود احساس مسئولیت می کنند (به نقل از آیزینگ ،ساروخانی 1370)

تعریف عملیاتی درون گرایی

منظور از درون گرایی نمره ای است که فرد در میزان E  آزمون EPI پایین تر از نمره 13 بیاورد

تعاریف و مفاهیم شخصیت

در تعریف شخصیت به موارد زیر باید توجه داشت

الف) هر شخص یکتا و بی همتاست . به عبارتی دیگر هیچ دو فردی از لحاظ خلاقیت ، علاقه ها ، رغبت ها و انگیزه ها و کلاً رفتار به همدیگر شباهت ندارند

ب) رفتار هر فردی از یک موقعیت به موقعیت دیگر ممکن است متفاوت باشد یعنی ما در همه موقعیت ها یکسان رفتار نمی کنیم

ج) با وجود همه این تفاوتها ، در رفتار آدمی وجه اشتراک قابل ملاحظه ای وجود دارد یعنی غالب مردم نمونه ها یا الگوهای رفتاری نسبتاً ثابتی دارند

با بکارگیری تیپ های شخصیتی ما می توانیم اشخاص را به نوعی طبقه بندی کنیم که الگوهای مهم رفتاری آنان له دقت قابل توصیف باشند (پوراستادی 1379 )

پیر بادن واژه شخصیت را از واژه شخص جدا می سازد وی در این مورد توضیح می دهد

شخصیت یک مفهوم کلی روانی است که محتوای آن مورد تحلیل قرار می گیرد

شخص واژه ای است که یک آدم واقعی را مشخص می کند که در فلسفه غالباً به عنوان مفهومی از انسان به کار برده می شود ( ایروانی 1374 ص 61 )

شخصیت در واقع پدیده ای تکاملی و تدریجی است که تحت تأثیر بسیاری از عوامل درونی و بیرونی ، مسئله وراثت ، خصوصیات جسمانی و شرایط اجتماعی قرار می گیرد و رشد و تکامل می یابد بر اساس تعریف فوق می توان تعریف نسبتاً جامعی از شخصیت ارائه داد

شخصیت عبارتست از : مجموعه ای سازمان یافته و واحدی متشکل از خصوصیات نسبتاً ثابت و مداوم که برروی هم یک فرد را از افراد دیگر متمایز می سازد ( کاشی تبار 1378)

شخصیت در زبان لاتین Personality است که ریشه در کلمه لاتین پرسونا دارد

این اصطلاح در زبان لاتین برای سخن گفتن درباره صورتکهایی که بازیگران در یونان ورم باستان به چهره می زدند به کار می رفت بنابراین مفهوم اصلی و اولیه شخصیت تصویری صورتی و اجتماعی است و بر اساس نقشی که فرد در جامعه بازی می کند ترسیم می شود

بنابراین در تعریفی که بسیار رواج یافته ، شخصیت به معنای مجموعه صفاتی است که ویژگی یک فرد را مشخص می کند

کارل راجرز شخصیت را یک خویشتن سازمان یافته و دائمی می داند که محور تمامی تجربه های وجود ماست

برای مشاهده توضیحات کامل تر اینجا کلیک کنید
با سلام،محصول دانلودی nx آماده ارائه به شما پژوهنده عزیز میباشد.با کلیک روی دکمه ادامه مطلب به صفحه توضیحات کامل nx هدایت میشوید
nx

دانلود این فایل